سردردناشی از گردن (سردرد پشت سر و گردن و سردرد گردنی)

منظور از سردرد گردنی، سردردی است که منشا اصلی آن در گردن است. هرچند عامل اصلی درد، صدمه دیدن ساختارهای استخوانی، بافت‌های نرم یا عصب‌های گردنی است اما به نواحی گیجگاهی سر منتشر می‌شود (پشت چشم‌ها، گوشها و فک). سردرد گردنی یکی از شایع‌ترین انواع سردرد بین افراد 20 تا 60 ساله است. سردردهای گردنی بیشتر مشابه با سردرد میگرنی و سردرد تنشی هستند و به همین خاطر در بسیاری موارد به درستی تشخیص داده نمی‌شوند و با سردردهای دیگر اشتباه گرفته می‌شوند. نوع روش درمانی که بیمار دریافت می‌کند باید مطابق با نوع و علت سردرد او باشد تا درمان‌ها به بهترین نتیجه‌ی ممکن برسند. بنابراین درمان زمانی آغاز می‌شود که علت اصلی سردرد به درستی تشخیص داده شده باشد.

اگر فکر می‌کنید منشا سردرد شما مشکلات گردنی است، بهتر است به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید. پزشک متخصص مغز و اعصاب می‌تواند سردرد گردنی را به درستی از سایر سردردها تشخیص دهد. انجام تشخیص صحیح و به موقع برای انجام درمان درست و پیشگیری از مشکلات احتمالی در آینده، بسیار حیاتی و ضروری است. درمان دارویی ممکن است با داروهای مشابه مورد استفاده برای سایر سردردها مانند سردرد میگرنی باشد. سایر مداخلات درمانی تهاجمی عبارتند از تزریق بلوک عصبی و جراحی گردن. قبل از انجام جراحی باید مشخص شود که منشا درد در طناب نخاعی یا تحت فشار قرار گرفتن عصب پشت سر است. با کمک اسکن ام آر آی می‌تواند منشا اصلی درد را شناسایی مرده و بهترین روش جراحی را به کار برد. جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت با شماره‌ی  ۴۹۷۹۶۰۰۰ (۹۸۲۱+)  تماس بگیرید.

علل


اصلی‌ترین علت بروز سردرد گردنی، وارد شدن فشار زیاد به ستون فقرات گردنی است. سایر علل و عوامل خطر عبارتند از:

  • خم کردن یا چرخاندن شدید و ناگهانی گردن
  • ضربه به سر و گردن
  • بلند کردن اجسام سنگین
  • مشکلات دیسک گردنی
  • نشستن برای مدت طولانی بدون استراحت
  • تنظیم نادرست میز کار
  • خستگی مفرط
  • خوابیدن به شکل نادرست
  • زندگی بی‌تحرک
  • استرس

علائم


علائم معمول سردرد گردنی عبارتند از:

  • درد مداوم یا دوره‌ای که از گردن آغازشده و تا بین دو کتف منتشر می‌شود.
  • دردسر که با انجام برخی حرکات خاص گردن شدت می‌گیرد.
  • شدت گرفتن دردسر با وارد کردن فشار به بالای گردن یا بالای کمر
  • درد در قسمت پشت سر و پایین جمجمه
  • درد در پشت ابروها و پیشانی
  • انتشار درد از گردن به یک یا هر دو دست
  • خشکی و گرفتگی گردن
  • تاری دید
  • حالت تهوع، استفراغ، سرگیجه
  • مشکل در حرکت کردن

تشخیص


تشخیص منشا سردرد یکی از سخت‌ترین کار‌ها برای پزشک است. تقریبا تمامی انواع سردرد‌ها دارای علائم مشترکی هستند. شخص احساس درد تپنده در سر خود دارد و دچار حالت تهوع، حساسیت به نور و صدا می‌شود. علائمی که می‌تواند احتمالا نشان دهد که سردرد از نوع گردنی است، عبارتند از حساسیت به لمس در پشت سر و زیر جمجمه و شدت گرفتن درد با حرکت سر و گردن.  برای تشخیص صحیح و دقیق باید موارد زیر انجام شوند:

  • گرفتن شرح‌حال کامل بیمار و انجام معاینات فیزیکی.
  • یک سری کامل عکس‌های رادیولوژی از گردن در حالات خمیده به جلو و عقب برای بررسی مفاصل بالایی گردن در حالات مختلف.
  • ممکن است لازم باشد عکسبرداری از جمجمه در حالت دهان باز، لازم باشد.
  • یک نوع تزریق بلوک عصبی تشخیصی نیز ممکن است انجام شود. در این روش یک ماده بی‌حس‌کننده در نزدیکی یکی از عصبها تزریق می‌شود و در صورتی که درد از بین برود، مشخص می‌شود که منشا درد همان عصب بوده. اگر درد تسکین پیدا نکند، عصب‌های دیگر به ترتیب مورد آزمایش قرار میگیرند. معمولا برای تشخیص دقیق منشا درد باید چند تزریق در نوبت‌های مختلف صورت بگیرد.
  • هرچند لازم نیست اما در مواردی ممکن است انجام اسکن ام آر آی یا سی تی اسکن تجویز شود.

درمان


برای درمان موثر و نتیجه‌بخش سردرد گردنی، برنامه‌ی  درمانی باید چندمنظوره باشد و با توجه به شرایط خاص بیمار تدوین شده باشد. بسته به شدت آسیب، ممکن است یکی یا چند مورد از روش‌های زیر تجویز شوند.

دارودرمانی

ممکن است داروهای مسکن از جمله داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، داروهای ضدتشنج مانند گاباپنتین (gabapentin) و داروهای ضدافسردگی سه فاز و یا داروهای مخصوص میگرن تجویز شوند.

تزریق

اگر داروهای ضددرد موثر نباشند ، انجام تزریق مدنظر قرار می‌گیرد. در این روش ممکن است در نزدیکی عصب اکسیپیتال ، مفصل آتلانتوکسیال  بین عصبهای C1 و C2  و یا در مفصل فاست در نزدیکی عصبهای C2 و C3، ماده‌ی ضدالتهاب و بی‌حس‌کننده تزریق شود.

ورزش

تمرینات موثر برای برطرف کردن سردرد گردنی شامل تمرینات کششی و قدرتی برای گردن می‌شوند. برای رفع سردرد بیمار، در ابتدا باید عضلاتی که به خم شدن گردن کمک می‌کنند کشیده شوند، برای این کار باید چانه تا حد ممکن به سمت قفسه سینه نزدیک شود. در این حالت بیمار باید در پشت گردن خود کشش را احساس کند. بیمار باید این حالت را 30 ثانیه نگه دارد. برای کشش عضلات جلوی گردن باید بیمار به سمت سقف نگه کند و پشت سر خود را تا جای ممکن به سمت عقب ببرد و این حالت را نیز برای 30 ثانیه نگه دارد.

برای تقویت عضلات گردن  بیمار باید دست خود را روی پیشانی خود بگذارد و به پیشانی فشار وارد کند و به طور همزمان، سر خود را به سمت جلو فشار دهد تا با نیروی دست مقابله کند و این کار را 10 ثانیه ادامه دهد. سپس دست را پشت سر قرار دهد و فشار دهد و سر خود را در جهت برعکس یعنی را به عقب فشار دهد و این حالت را نیز  10  ثانیه نگه دارد. در هنگام انجام این تمرینات نباید فشار زیادی به خو بیاورید و در حدود 10 درصد از قدرت خود را به کار بگیرید.

کمپرس سرد

در بسیاری از افراد با گذاشتن کمپرس سرد روی عضلات گردن، سردرد گردنی بهبود پیدا می‌کند.  مقدار یخ را در کیسه پلاستیکی قرار دهید و دور آن را با حوله بپیچانید و سپس گردن خود را روی کمپرس سرد بگذارید و روی آن بخوابید. در حالت خوابیده، چانه‌ی شما کمی باید به سمت بالا باشد. برای 20 دقیقه روی کمپرس سرد بمانید.

فیزیوتراپی

انجام درمان‌های فیزیوتراپی برای بیماران مبتلا به سردرد‌های گردنی بسیاری حیاتی است. انجام فیزیوتراپی موجب تسریع روند بهبودی، رسیدن به نتایج ایده آل از درمان و کاهش احتمال بروز آسیب مجدد و سردرد گردنی می‌شود.

جراحی

جراحی دکمپرشن عصبی تاثیر زیادی در حذف علائم سردرد گردنی دارد. طی این عمل جراحی، تمامی نواحی که احتمالا موجب فشار بر روی عصب‌ها شده بودند، آزادسازی می‌شوند. برای مثال ممکن است التهاب عضله، رگ‌های خونی به هم چسبیده، یا بافت فیبروزی ضخیم موجب فشار بر روی عصب شده باشد و اجازه ندهد که عصب عملکرد عادی داشته باشد. هدف از انجام این جراحی، برطرف کردن فشار از روی عصب و بازیابی عملکرد عادی عصب است. در برخی از موارد، بعضی از عصبهای کوچکی که اهمیت چندانی ندارند، قطع می‌شوند تا شانس موفقیت عمل بیشتر شود.

پیشگیری


خوشبختانه افراد می‌توانند با دنبال کردن دستورات و توصیه‌های مشخصی از بروز سردردهای گردنی پیشگیری کنند. برخی از این دستورات عبارتند از: داشتن رژیم غذایی سالم، داشتن خواب کافی، یادگیری شکل صحیح نشستن، خوردن کافئین کمتر و کاهش استرس.