صرع و زنان

صرع از جمله اختلال‌هایی است كه در خانم ها و خانوادۀ آنها از نظر ازدواج، بارداری، شیردهی، عادت ماهیانه، یائسگی و.... نگرانی هایی را ایجاد می کند و ممکن است مشكلاتی را در زندگی آنها به وجود آورد. از این رو ارائه اطلاعات در زمینه های فوق می تواند برای خانم های مبتلا به صرع مفید باشد.

عادت ماهیانه


بعضی از زنان دریافته اند که درست قبل و یا در دوران قاعدگی دچار تشنج می شوند. اکثر زنانی که متوجه تأثیر دورۀ قاعدگی در حمله هایشان هستند، می دانند که در هر زمان دیگری نیز ممکن است دچار حمله شوند. اما میزان بروز این حمله ها در حوالی زمان عادت ماهیانه بیشتر است. هنگامی که خانمی تنها در حوالی زمان قاعدگی دچار حمله می شود، این نوع صرع به عنوان صرع قاعدگی شناخته می شود. دلیل این مسئله هنوز به طور کامل روشن نیست، این حالت ممکن است ناشی از تغییر در هورمون های جنسی (استروژن و پروژسترون) در زمان قاعدگی و یا در اثر افزایش مایعات بدن در این زمان باشد. برای بعضی از این افراد، افزودن برخی از داروها در هفتۀ قبل از دوران قاعدگی می تواند مفید باشد که در هر حال تجویز این داروها باید طبق دستور پزشک صورت گیرد.

صرع و ازدواج


درگذشته مبتلایان به صرع از بسیاری حقوق اجتماعی خود از جمله ازدواج محروم بودند. اما با گذشت زمان و شناخت هر چه بیشتر این بیماری، نگرش جامعه نسبت به بیماری صرع تغییر یافت و درنهایت ازدواج و تشكیل خانواده در این افراد، امری عادی شد.

اغلب افراد مبتلا به صرع مي توانند ازدواج كنند و فرزندان سالمي داشته باشند و از زندگي فعال و پر ثمري لذت ببرند.

اگر فرد مبتلا به صرع قصد ازدواج دارد و مدتی طولانی است كه دچار بیماری صرع است و حمله های وی کاملاً کنترل نشده است، باید با پزشك خود مشورت نموده و علت كنترل نشدن حمله های صرعی را بیابد. معمولاً درمان نادرست یا مصرف نامرتب داروها عامل ادامۀ حمله های صرع است. پیش از آنكه تصمیم نهایی را در مورد ازدواج بگیرد، بهتر است مسئلۀ خود را با شخص مورد نظر در میان بگذارد. اگر چه هستند افرادی كه مبتلا به صرع بوده و آن را مخفی می كنند. اما به جای پنهان کردن ، باید صادقانه مشكل خود را با فرد مقابل در میان گذاشته و او را با مشاوره با پزشك معالج خویش، قانع كرد كه با كنترل صرع می توان یك زندگی سالم داشت. توجه داشته باشید كه مواردی دیده شده است كه همسری به بهانۀ بی اطلاعی از بیماری صرع همسر خود، تقاضای طلاق كرده است بنابراین لازم است آگاهی از بیماری همسر در عقد نامه ذکر شود.

مشاورۀ قبل از بارداری


مشاوره های قبل از بارداری باید مدت ها قبل از باردار شدن انجام گیرد. زنان مبتلا به صرع باید در مورد قاعدگی و تأثیر آن بر روی صرع ، شیوه های پیشگیری از بارداری ، زمان مناسب برای بارداری و نحوۀ درمان و مراقبت های ویژۀ بارداری با پزشک متخصص مغز و اعصاب خود مشورت نمایند. یک زن مبتلا به صرع ممکن است با آگاهی کمی در این زمینه وارد دوران بارداری شود. غافلگیر شدن با یک بارداری ناخواسته در میانۀ راه و اجبار در تغییر میزان یا نوع دارو مطلوب نیست و حتی المقدور باید از وقوع چنین وضعیتی پیشگیری کرد.

اهداف مشاورۀ قبل از بارداری


هدف از برگزاری جلسه های مشاوره، تصمیم گیری مشترک بین پزشک و بیمار در مورد مسائل زیر است:

  • وقتی بیمار تمایلی به بارداری ندارد، در این صورت احتمال باروری بیمار در چه حد است و مطمئن ترین روش پیشگیری چیست؟
  • وقتی بیمار مایل به بارداری است، مناسب ترین زمان چه موقع است؟
  • آیا کنترل حمله ها در حد مطلوب است؟ اگر نه، امکان دستیابی به کنترل صرع در چه حد است؟
  • آیا صرع به دلیل وجود ضایعه خاص مغزی است؟ اگر بلی، آیا بارداری با مشکل مواجه خواهد شد؟
  • آیا بیماری جسمی –روانی دیگری وجود دارد؟
  • آیا احتمال وقوع مسائل ژنتیکی وجود دارد؟
  • وضعیت دارویی بیمار و امکان قطع کامل دارو چگونه است؟
  • آیا تعویض دارو توصیه می شود؟
  • آیا مقدار دارو باید تغییر داده شود؟
  • آیا مشکلات احتمالی باروری وجود دارد؟

با تصمیم گیری صحیح و منطقی در رابطه با مسائل فوق، صرع حین بارداری به نحو احسن کنترل شده و دوران بارداری هر چه بی خطر تر (چه برای مادر و چه برای جنین) سپری خواهد شد.

ارزیابی های قبل از بارداری


هنگامی که بیمار تصمیم به بارداری گرفته است، ارزیابی مجدد در موارد زیر صورت می پذیرد:

  • مرور تاریخچۀ بیماری
  • بررسی مجدد در یافته های پاراکلینیک
  • تاریخچۀپزشکی و عصبی
  • تاریخچۀ بلوغ جنسی
  • تاریخچۀ عادت های زندگی
  • تاریخچۀ خانوادگی
  • تاریخچۀ دارویی
  • دیدگاه های بیمار و همسر وی

همچنین بررسی تاریخچۀ ژنتیکی خانواده مهم است. اگر مسئلۀ ژنتیکی واضحی وجود داشته باشد، در این صورت مشاوره با متخصص ژنتیک ،مسلماً قبل از بارداری دارای اهمیت است. به طور کلی روند مشاوره نباید با عجله انجام گیرد. مناسب ترین زمان برای بارداری زمانی است که بیمار قبل از بارداری مورد مشاوره قرار گرفته است ، بیماری مجدداً ارزیابی ، داروهای وی تنظیم و حمله هایش کنترل شده است.

صرع و بارداری


با توجه به این كه تقریباً 50 درصد مبتلایان به صرع را خانم های در سنین باروری تشكیل می دهند، با این حال هنوز به طور دقیق تأثیر صرع، حمله های تشنجی و داروهای ضد صرع بر بارداری شناخته نشده است. ولی به طور کلی تعداد حمله ها در طول دوران بارداری 50 درصد بدون تغییر، 25 تا 30 درصد تشدید، و 10 تا 20 درصد کاهش می یابد. و این چندان نگران كنند نیست زیرا با مشورت پزشك و تنظیم دارو قابل كنترل است. اكثر خانم های مبتلا به صرع ، دوران بارداری را به صورت طبیعی پیموده و زایمان بی خطری خواهند داشت. هر چقدر تشنج ها در دورۀ قبل از بارداری بهتر کنترل شده باشند ، احتمال وقوع تشنج حین بارداری کمتر خواهد شد. در ضمن لازم است زنان مبتلا به صرع مانند تمام زنان باردار در این دوران مراقبت های جسمی و روانی لازم نظیر استراحت كافی، توجه دقیق به امر تغذیه، دوری از هیجان ، عصبانیت و پرهیز از كم خوابی را رعایت نمایند.بدیهی است یك خانم مبتلا به صرع هنگام بارداری ممكن است با مشكلاتی مواجه شود. لذا باید مرتب با پزشك خود در تماس باشد، زیرا به دنیا آوردن یك نوزاد سالم ارزش این مراقبت را دارد. خوشبختانه بیش از 90 درصد خانم های مبتلا به صرع بارداری موفقی خواهند داشت و فرزندان سالمی به دنیا خواهند آورد. یكی از خطرهای دوران بارداری، عوارض مصرف داروهای ضد صرع است، زیرا برخی از این داروها اثر منفی بر روی جنین دارند. خوشبختانه داروهای كم ضرری برای مادران باردار وجود دارد كه برای اطلاع بیشتر باید با پزشك معالج خود مشورت كنند. از طرف دیگر تشنج ها، مخصوصاً نوع منتشر ، ممکن است باعث آسیب به جنین شوند . به ویژه اگر حین ماه آخر بارداری یا زایمان رخ دهند.

هرگونه كاهش يا قطع خود سرانۀ دارو در طول بارداري نه تنها خطر را کاهش نمی دهد، بلكه موجب افزايش خطر تشنج نيز مي شود.

صرع و داروهای ضد بارداری


مصرف داروهای ضد بارداری باعث تشدید حمله های تشنج نمی شوند. قرص های ضد بارداری ممکن است با کاهش میزان خونی داروهای لاموتریژین باعث بروز تشنج شوند. از طرفی بعضی داروهای ضد صرع مانند فنی توئین، فنوباربیتال، اتوسوكسیماید، كاربامازپین و توپیرامات باعث تضعیف اثر داروهای ضد بارداری می شوند و بنابراین ممکن است افزایش میزان داروی ضد بارداری لازم باشد. بهتر است که روش جلوگیری از بارداری برای هر فرد مبتلا به صرع با مشورت پزشك انجام گیرد. امروزه چندین روش موفق و مطمئن جلوگیری از بارداری وجود دارد. مصرف قرص های ضد بارداری، استفاده از دستگاه( I.U.D)، تزریق آمپول، كاشتن قرص زیر پوست، استفاده از كاندوم و بستن لوله ها در مردان و زنان روش های متفاوتی است كه باید زیر نظر متخصص زنان و زایمان و همچنین پزشك معالج انجام گیرد. با مشورت و همكاری، بدون هیچ مشكلی سلامت بارداری تأمین می شود.

صرع و شیردهی


اظهار نظر در مورد این سؤال كه آیا مادران مصرف كنندۀ داروهای ضد صرع، می توانند به نوزادان خود شیر بدهند، تا اندازۀ زیادی بستگی به منافع جسمی و روانی شیردهی، آرزوهای مادر، وضعیت سلامت نوزاد و مقدار استفادۀ مادر از این داروها دارد. طبق منابع موجود، تمامی انواع داروهای ضد صرع وارد شیر مادر شده و از این راه به نوزاد انتقال می یابد ولی خوشبختانه مقدار دارویی كه از شیر مادر به نوزاد می رسد زیاد نبوده و قابل چشم پوشی است. لذا شیردهی را نباید برای مادران مبتلا به صرع ممنوع كرد. لازم به ذکر است كه شیر مادر مبتلا به صرع با وجود مصرف داروهای ضد صرع برای نوزاد، كاملاً سالم و بی خطر بوده و توصیه می شود كه طبق روال عادی شیردهی ادامه داشته باشد. توصیه می شود اگر بیداری در شب برای مادر مبتلا به صرع مناسب نیست و باعث تشدید حمله ها می شود، می تواند شیر را دوشیده و پدر آن را به كودك بدهد.

توصیه هایی دربارۀ صرع و بارداری


  • دختران مبتلا به صرع در سن بارداری باید اطلاعات كافی در مورد خطر حملۀ صرع و قطع دارو داشته باشند.
  • درمان با یك دارو (مونوتراپی) چه در دوران بارداری و چه در سایر موارد موجب كاهش خطرها و عوارض دارویی است.
  • مصرف اسید فولیک روزانه یک تا پنج میلی گرم در خانم های مبتلا به صرعی که دارو مصرف می کنند از سه ماه قبل از بارداری تا پایان سه ماهۀ اول بارداری توصیه می شود.
  • زنان مبتلا به صرع با سابقۀ فامیلی نقص لولۀ عصبی كه نوعی بیماری مادرزادی است، باید در دوران بارداری از مصرف سدیم والپروات و كاربامازپین پرهیز كنند.
  • متخصص مغز و اعصاب و متخصص زنان و زایمان با همكاری هم می توانند برنامۀ درمانی منظم و متعادلی را برای مادران باردار مبتلا به صرع تنظیم کنند.
  • لازم است سطح خونی دارو تا هشت هفته پس از زایمان كنترل شود، زیرا خطر افزایش سطح خونی دارو و مسمومیت وجود دارد.
  • در صورت رعایت نکات پزشکی اکثر زنان مبتلا به صرع بچه های سالمی به دنیا می آورند.
  • دختران مبتلا به صرع می توانند مانند دیگران ازدواج كنند و فرزند سالم به دنیا آورند.
  • آشنائی با روش های جلوگیری از بارداری و رعایت جدی فاصله گذاری بین فرزندان به زنان مبتلا به صرع توصیه می شود.

به یاد داشته باشیم:

اگر دانش کاملی از بارداری و صرع داشته باشیم و به خوبی به آن عمل کنیم، مادران ، فرزندان و نسل سالمی خواهیم داشت.

یائسگی


میانگین سن زنان برای پایان دوره های ماهانه و دوران باروری، حدود پنجاه سالگی است. زنان در این زمان اغلب دچار گر گرفتگی و تغییر سریع حالت های روانی می شوند. برای کاهش گر گرفتگی و دیگر نشانه های مربوط به یائسگی ، اغلب درمان به روش جایگزینی هورمون استروژن، توصیه می شود. اگر با خوردن هورمون جنسی ، کنترل حمله ها مشکل شود، باید قطع هورمون مد نظر قرار گیرد. مکمل هورمون استروژن اغلب برای پیشگیری از کاهش کلسیم تجویز می شود.(کاهش کلسیم استخوان که معروف به پوکی استخوان است،باعث می شود استخوان هایی که ظریف و شکننده شده اند به آسانی بشکنند).
صرع ممکن است در هر مرحله از زندگی پیش آید . بعضی از زنان که سال ها دچار حمله بوده اند، ممکن است متوجۀ بهبودی یا از بین رفتن حمله ها در این زمان شوند یا این که حمله های تشنج ممکن است در این دوره آغاز شوند. دسترسی به اطلاعات و مراقبت های پزشکی سبب می شود که زنان در دوران یائسگی دچار مشکلات کمتری شوند.

منبع: iranepi.org