علت و درمان بیماری ضعف عضلانی پا، دست و بدن

ضعف به معنی کاهش قدرت در یک یا چند عضله است. ضعف عضلانی علل زیادی دارد. ممکن است علل ضعف عضلانی رایج یا نادر، خطرناک یا کم خطر، موقت یا دائمی باشد. بیماری‌های سیستم عصبی عضلانی، آسیب‌های وارده، بیماری‌های متابولیک، وسموم، همه باعث ایجاد ضعف عضلانی می‌شوند. خوشبختانه، ضعف‌های عضلانی که بدون دلیل ایجاد می‌شوند، در اکثر موارد برگشت پذیر بوده و به خودی خود برطرف می‌شوند. در موارد بسیار نادر، ضعف عضلانی تنها نشانه‌ی وجود یک بیماری خطرناک است. علائم و نشانه‌های ضعف عضلانی شامل مشکل در انجام فعالیت‌های روزانه مانند نوشتن، یا مشکل در راه رفتن و از دست دادن تعادل است.

اگر همیشه ضعف عضلانی دارید، مخصوصا اگر ضعف شدید، موضعی یا دردناک بوده و بیش از چند هفته طول کشیده‌ است، باید به یک مراجعه کنید. حالت و شدت ضعف، علائم، داروهای مصرفی و سوابق خانوادگی به پزشک در تشخیص علت ضعف کمک می‌کنند. زمانی که متخصص اعصاب علت ضعف عضلانی را تشخیص داد، روش درمانی مناسب را به شما توصیه می‌کند. برنامه درمان شما به علت ضعف و همچنین شدت علائم بستگی دارد. در برخی موارد، طب فیزیکی برای فرد مناسب بوده و به درمان او کمک می‌کند. ممکن است پزشک دارو، جراحی، یا روش‌های درمانی دیگری را نیز برای بیمار تجویز کند. جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت با ۴۹۷۹۶۰۰۰ (۹۸۲۱+) تماس بگیرید.

علل

ضعف عضلانی زمانی ایجاد می‌شود که فرد حتی با تلاش زیاد نیز نتواند یک عضله را به اندازه طبیعی منقبض کرده یا آن را حرکت دهد. چه فرد بیمار باشد و چه فقط به کمی استراحت نیاز داشته باشد، ضعف عضلانی مشکلی است که تمام افراد گاهی به آن دچار می‌شوند. به عنوان مثال، کار بدنی سخت باعث خستگی عضلات فرد می‌شود و فرد باید کمی به عضلات استراحت دهد تا بهبود یابند.

اما اگر بیمار به ضعف عضلانی دائمی دچار باشد، یا ضعف عضلانی او هیچ دلیل و علتی نداشته باشد، ممکن است نشانه‌ی وجود یک بیماری باشد. معمولا زمانی که مغز از طریق نخاع و اعصاب، سیگنال‌های حرکتی را به یک عضله می‌فرستد، فرد به طور اختیاری عضله را منقبض می‌کند. اگر مغز، سیستم عصبی، عضلات یا ارتباط بین اینها در اثر یک بیماری یا آسیب از بین رفته باشد، عضلات به صورت طبیعی منقبض نمی‌شوند. این عدم انقباض طبیعی عضلات باعث ضعف عضلات می‌شود. برخی از علل ضعف عضلانی عبارتند از:

 علل متابولیک ضعف عضلانی


ضعف عضلانی ممکن است در اثر علل متابولیک ایجاد شود که عبارتند از:

  • بیماری آدیسون (عدم تولید هورمون توسط غدد فوق کلیوی)
  • هیپرپاراتیروئیدسم (پرکاری غدد پاراتیروئید)
  • هیپرتیروئیدیسم (پرکاری تیروئید)
  • هایپوکالمبا (کاهش پتاسیم)
  • هایپوناترمیا (کاهش سدیم)

علل عصبی ضعف عضلانی


ضعف عضلانی ممکن است علل عصبی داشته باشد. علل عصبی ضعف عضلانی عبارتند از:

  • فلج بل (تورم یا التهاب عصبی که عضلات صورت را کنترل می‌کند)
  • فلج مغزی (شرایطی که بر مغز و عملکرد سیستم عصبی اثر می‌گذارد)
  • بیماری شارکو ماری توث (نوعی بیماری ارثی که بر اعصاب محیطی اثر می‌گذارد)
  • سندرم گولین بار (نوعی اختلال خود ایمنی اعصاب)
  • اِم‌اِس یا تصلب بافت چندگانه (نوعی بیماری که بر مغز و نخاع تاثیر گذاشته و باعث ضعف، عدم تعادل و مشکلات دیگر می‌شود)
  • گرفتگی یا فشار عصب، مانند عصب اولنار در بازو
  • سکته مغزی

بیماری‌های عضلانی که باعث ضعف عضلانی می‌شوند


برخی از بیماری‌های عضلانی نیز ممکن است باعث ضعف عضلانی شوند. این بیماری‌ها عبارتند از:

  • اسکلروز جانبی آمیوتروفیک (ALS، که به بیماری لو گهریگ نیز معروف است. اسکلروز جانبی آمیوتروفیک یک بیماری عصبی - عضلانی شدید است که باعث ضعف و ناتوانی عضلات می‌شود)
  • درماتومیوزیت (التهاب عضله و راش‌های پوستی از علائم اصلی این بیماری هستند)
  • دیستروفی عضلانی (یک اختلال ارثی که باعث از دست دادن تدریجی بافت عضلانی و ضعف عضلات می‌شود)

سموم ایجاد کننده‌ی ضعف عضلانی


ممکن است ضعف عضلانی در اثر وجود برخی سموم باشد. این سموم عبارتند از:

  • بوتولیسم (یک مسمومیت غذایی شدید که در اثر باکتري كلستريديوم بوتولينوم ایجاد می‌شود)
  • مصرف خوراکی حشره کش‌ها
  • قرار گیری در معرض گاز اعصاب
  • مسمومیت فلج‌کننده صدف

دیگر علل ضعف عضلانی


ضعف عضلانی ممکن است علل دیگری داشته باشد که عبارتند از:

  • آنمی (کمبود سلول‌های قرمز خون)
  • آسیب ایجاد شده در اثر استفاده بیش از حد از عضله
  • پلیموئوزیت (ضعف و التهاب گسترده‌ی عضلات)

عوارض


از آنجا که ضعف عضلانی ممکن است در اثر بیماری‌های جدی به وجود آمده باشد، عدم درمان ممکن است باعث ایجاد عوارض و آسیب‌های دائمی شود. زمانی که علت بیماری تشخیص داده شد، بیمار باید برنامه درمانی که با کمک پزشک برای او آماده شده را دنبال کند تا خطر ایجاد عوارض احتمالی کاهش یابد. عوارض احتمالی عبارتند از:

  • از دست دادن تحرک
  • فلج
  • از دست دادن دائمی احساس
  • آسیب دائمی به عصب (در اثر تحت فشار قرار گرفتن عصب) از جمله فلج
  • گسترش عفونت

زمان مراجعه به پزشک


در برخی موارد، ضعف عضلانی زندگی فرد را به خطر می‌اندازد، مخصوصا اگر به طور ناگهانی و در یک سمت بدن ایجاد شود. اگر بیمار هریک از موارد ناگهانی و مهلک زیر را داشت باید فورا به پزشک مراجعه کند:

  • اندازه غیر طبیعی مردمک چشم یا نشان ندادن عکس العمل به نور
  • کاهش سطح هوشیاری، مانند عدم پاسخگویی یا از دست دادن هوشیاری
  • فلج یا ناتوانی در حرکت دادن قسمتی از بدن
  • شکم درد شدید
  • تغییر ناگهانی دید، از دست دادن بینایی یا چشم درد
  • سردرد شدید (شدیدترین سردرد زندگی)

تشخیص


اگر بیمار بدون دلیل به ضعف عضلانی مبتلا شده باشد، باید به پزشک مراجعه کند. پزشک سوالاتی در مورد ضعف عضلانی، مثلا سوالاتی همچون مدت زمان ایجاد ضعف عضلانی و عضلات درگیر، از بیمار می‌پرسد. پزشک همچنین در مورد علائم دیگر و سوابق خانوادگی فرد نیز سوالاتی می‌پرسد.

همچنین پزشک در مورد عکس العمل‌ها، احساس و تون عضلانی (مقاومت عضله در برابر كشيده شدن يا حركات غير فعال كششي) بیمار سوالاتی می‌پرسد. در صورت نیاز پزشک آزمایش‌هایی نیز برای بیمار تجویز می‌کند که عبارتند از:

  • ام آر آی یا سی تی اسکن برای بررسی ساختار داخلی بدن بیمار
  • آزمایش‌های عصبی برای ارزیابی عملکرد اعصاب
  • الکترومیوگرافی (نوار عصب) برای بررسی فعالیت عصب در عضلات بیمار
  • آزمایش خون برای یررسی وجود عفونت یا دیگر مشکلات پزشکی

درمان


برنامه درمان ضعف عضلانی برای هر فرد با توجه به علل ایجاد ضعف عضلانی، وجود بیماری‌های دیگر در بدن فرد، سن و سوابق پزشکی فرد، شدت ضعف عضلانی و موارد دیگر، متفاوت است. معمولا درمان ضعف عضلانی شامل یک برنامه درمان چند منظوره برای رویارویی با علل، کمک به افزایش قدرت، کاهش احتمال ایجاد عوارضی مانند آتروفی عضله، و کمک به داشتن یک زندگی سالم و فعال است.

معمولا درمان شامل یک دوره استراحت، نوشیدن آب کافی و تغذیه مناسب، و مراقبت‌های پزشکی منظم است. همچنین توصیه می‌شود که فرد توانبخشی، طب فیزیکی، کار درمانی، و یک برنامه ورزشی منظم نیز داشته باشد. ممکن است برای محافظت از عضلات ضعیف و در برخی موارد برای بهبود تحرک فرد، به اسپلینت‌های ارتوپدی، عصاها، چوب‌های زیر بغل، یا یک واکر نیاز باشد.

در برخی موارد ممکن است برای کاهش التهاب سیستم عصبی در بیماری‌هایی مانند فلج بل، فلج چندگانه و میاستنی گراویس (بیماری خودایمنی مزمن عصبی عضلانی) ، داروهای کورتیکواستروئید نیز تجویز شود. برای درمان ضعف عضلانی ناشی از عفونت باکتریایی نیز معمولا داروهای آنتی بیوتیک تجویز می‌شود.

ضعف عضلانی ناشی از کم خونی نیز با ترانسفوزیون و درمان شرایط ایجاد کننده‌ی کم خونی، درمان می‌شود. ضعف عضلانی ناشی از عدم تعادل الکترولیت‌ها و یا کم آبی نیز معمولا با درمان شرایطی که باعث کم آبی شده و جبران الکترولیت‌ها از راه خوراکی یا تزریق درون وریدی مایعات و الکترولیت‌ها امکان‌پذیر است.