درمان نوریت اپتیک یا التهاب اعصاب چشم و ارتباط آن با بیماری ام اس

نوربت اپتیک یک نوع التهاب است که به عصب اپتیک، گروهی از رشته های عصبی که اطلاعات بینایی را از چشم به مغز انتقال می دهند آسیب می‌رساند. درد و از دست دادن بینایی یک چشم از علائم و نشانه‌های شایع نوریت ‌اپتیک هستند. اکثر افرادی که در یک دوره دچار نوریت ‌اپتیک می‌شوند، در نهایت بینایی خود را به دست می‌آورند. درمان با دارو‌های استروئیدی می‌تواند فرایند بهبود بیمار را سرعت بخشد.

نوریت ‌اپتیک به بیماری ام اس ارتباط دارد این بیماری باعث بروز التهاب و آسیب دیدگی اعصاب مغز و نخاع می‌شود. علائم و نشانه‌های نوریت ‌اپتیک می‌تواند اولین علامت بیماری مالتیپل ‌اسکلروزیس باشد یا آنکه در مراحل بعدی که بیماری پیشرفت می‌کند ظهور کند. علاوه بر ام اس اختلالات دیگری مانند انواع عفونت‌ها یا بیماری‌های سیستم ایمنی از قبیل لوپوس در بروز این عارضه نقش دارند.

برای درمان التهاب عصب چشم (نوریت اپتیک) لازم است به متخصص مغز و اعصاب مراجعه شود تا با تشخیص و درمان صحیح و به موقع از بروز مشکلات بعدی جلوگیری شود. التهاب عصب چشم به عنوان یک نقص سیستم ایمنی شناخته میشود بنابراین درمان به موقع آن از اهمیت ویژه ای برخوردار است. دکتر رخصت یزدی به عنوان متخصص مغز و اعصاب چیره دست و با تجربه در درمان بیماری های مغز و اعصاب میتواند در رفع این مشکل به شما کمک کند. برای دریافت مشاوره و یا مراجعه حضوری با شماره های  ۴۹۷۹۶۰۰۰ (۹۸۲۱+) تماس حاصل فرمایید.

علت ایجاد التهاب عصب چشم چیست؟


علت اصلی ایجاد التهاب عصب چشم مشخص نیست. پزشکان معتقدند که این عارضه زمانی رخ می‌دهد که سیستم ایمنی بدن به اشتباه به غلاف میلین عصب چشم که به ارسال سریع پالس‌های الکتریکی از چشم به مغز کمک می‌نماید آسیب وارد می‌کند در نتیجه این پالس ها به اطلاعات بینایی تبدیل می‌شوند. التهاب عصب چشم باعث بروز اختلال در این فرایند می‌شود و بر میزان بینایی تاثیر می‌گذارد. برخی از بیماری های سیستم ایمنی در بروز این بیماری نقش دارند که در بخش زیر به تعدادی از آنها اشاره می‌کنیم:

  • ام اس: مالتیپل اسکلروزیس یکی از بیماری های سیستم ایمنی است که سیستم ایمنی به غلاف میلین، که رشته های عصبی مغز و نخاع را پوشش می‌دهند، حمله می‌کند. در افراد مبتلا به التهاب عصب چشم، ریسک ابتلا به ام اس پس از تجربه‌ی یک دوره التهاب عصب چشم حدود 50 درصد است. اگر تصاویر ام آر آی وجود ضایعه در مغز را نشان دهد ریسک ابتلا به این بیماری پس از التهاب عصب چشم افزایش می‌یابد.
  • سندروم دویک :در این بیماری التهاب در عصب بینایی و نخاع رخ می‌دهد. این عارضه به بیماری ام اس شباهت دارد ،اما باعث آسیب رساندن به اعصاب مغز نمی‌شود. این در حالی است که در بیماری ام اس اعصاب مغز آسیب می‌بینند.

 عوامل دیگری که در بروز التهاب عصب چشم نقش دارند عبارتند از:

  • عفونت ها : عفونت های باکتریایی مانند بیماری لایم ، تب خراش گربه و سفلیس و یا ویروس‌هایی مانند هریس، اوریون و سرخک می‌تواند باعث التهاب عصب چشم شوند. سایر بیماری ها مانند لوپوس و سارکوئیدوز باعث بروز عفونت اپتیک عود کننده شوند.
  • مصرف برخی از داروها : برخی از دارو ها با ابتلا به التهاب عصب چشم ارتباط دارند. مصرف برخی از آنتی‌بیوتیک‌ها و کنین می‌تواند باعث التهاب عصب چشم شوند.

نوریت اپتیک چه نشانه‌هایی دارد؟


این عارضه معمولا یک چشم را درگیر می‌کند. علائم و نشانه های این اختلال عبارت اند از:

  • درد: تعداد زیادی از افرادی که دچار التهاب عصب می‌شوند از درد چشم نیز رنج می‌برند که این درد با حرکت دادن چشم ها بیشتر می‌شود، گاهی اوقات این درد شبیه درد تیرکشنده پشت چشم است.
  • از دست دادن بینایی یکی از چشم ها: تعداد زیادی از بیماران به طور موقت دچار کاهش دید می‌شوند اما میزان از دست دادن بینایی در افراد مختلف متفاوت است. معمولا از دست دادن بینایی بین مدت چند ساعت تا چند روز رخ می‌دهد و طی مدت چند ‌هفته یا چند ماه بهبود می‌یابد. در برخی از موارد از دادن بینایی دائمی است.
  • از دست دادن میدان دید: کاهش میدان دید ممکن است در الگوهای مختلفی رخ دهد.
  • از دست دادن توانایی دیدن رنگ ها :این عارضه معمولا بر توانایی فرد در شناخت رنگ ها تاثیر می‌گذارد و ممکن است فرد متوجه شود که نسبت به گذشته رنگ‌ ها با وضوح کمتری دیده می‌شوند.
  • دیدن نورهای چشمک زن: برخی از افرادی که دچار التهاب عصب چشم شده‌اند از مشاهده ی نوری چشمک‌زن هنگام حرکت دادن چشم شکایت دارند.

چه موقع به پزشک مراجعه کنیم ؟

بیماری‌های چشمی جز بیماری‌های خطرناک و جدی هستند. برخی از این اختلالات می‌تواند باعث از بین رفتن دائمی بینایی شوند، و برخی نیز با سایر بیماری‌های حاد جسمانی ارتباط دارند. در صورت بروز موارد زیر باید حتما به پزشک مراجعه کرد:

  • در صورتی که علائم جدیدی مانند درد چشم یا تغییر در بینایی بروز کرده باشد.
  • و نشانه های بدتر شود و درمان تاثیری در بهبود آن نداشته باشد.
  • در صورتی که علائم و نشانه‌های غیر عادی مانند بی حسی یا ضعف در یک یا هر دو اندام (دست و پا ) ایجاد شود زیرا این علائم نشان دهنده اختلال مغز و اعصاب هستند.

فاکتور‌های خطر


برخی از عواملی که در بروز التهاب عصب چشم نقشی دارند عبارتند از:

  • سن: در اکثر مواقع التهاب عصب چشم در بزرگسالان که 20تا40سال سن دارند.

نژاد: سفید‌پوستان ساکن ایالات متحده در مقایسه با افراد سیاه‌پوست بیشتر دچار این اختلال می‌شوند.

جهش ژنتیکی: برخی از جهش های ژنی می‌توانند ریسک ابتلا به التهاب عصب چشم یا مالتیپل ‌اسکلروزیس را افزایش دهند.

عوارض التهاب عصب چشم


عوارض ناشی از التهاب عصب چشم عبارتند از:

  • آسیب دیدگی عصب چشم : برخی از افرادی که دچار التهاب عصب چشم می‌شوند آسیب دیدگی دائمی عصب چشم را تجربه خواهند کرد اما ممکن است این آسیب دیدگی باعث بروز هیچ گونه علائم و نشانه ای نشود.
  • کاهش توانایی بینایی :معمولا تعداد زیادی از بیماران می‌توانند طی مدت چند ماه توانایی بینایی کامل یا بینایی نسبی خود را به دست آورند. اما ممکن است توانایی تشخیص رنگ ها به یک اختلال دائمی تبدیل شود .در برخی از افراد از دست دادن بینایی معمولا پس از درمان التهاب عصب چشم بهبود می‌یابد.
  • عوارض جانبی درمان: داروهای استروئیدی که برای درمان التهاب عصب چشم به کار می‌روند باعث سرکوب سیستم ایمنی بدن می‌شوند. این امر باعث می‌شود که بدن بیشتر مستعد ابتلا به انواع عفونت ها باشد. سایر عوارض جانبی این داروها عبارتند از افزایش وزن و تغییرات خلقی.

روش‌های تشخیص نوریت اپتیک چیست؟


برای تشخیص التهاب عصب چشم باید به متخصص چشم پزشکی مراجعه کنید پزشک پس از معاینه چشم به بررسی سابقه پزشکی بیمار می‌پردازد. معمولا چشم پزشک انجام تست های زیر را درخواست می‌کند:

  • معاینه متداول چشم: چشم پزشک سطح بینایی و توانایی شما را در تشخیص رنگ ها و دید شما از گوشه چشم را بررسی می‌‍کند.
  • معاینه چشم با افتالموسکوپی: در این روش پزشک از وسیله ی دستی که دارای منبع نور است برای معاینه چشم و ساختارهای پشتی چشم استفاده مه می‌کند. در این تست، دیسک ‌اپتیک نیز ارزیابی می‌شود.
  • تست واکنش مردمک چشم به نور: پزشک نور مستقیم را مقابل چشم شما قرار می‌دهد و واکنش مردمک‌ها را به نور ارزیابی می‌کند. در افرادی که دچار التهاب عصب چشم هستند، مردمک ها به نور واکنش نمی‌دهند ،حال آنکه مردمک های افراد سالم در واکنش به نور تنگ می‌شوند.

سایر تست‌های که برای تشخیص التهاب عصب چشم مورد استفاده قرار می‌گیرند عبارتند از :

  • تصویر سازی رزونانس مغناطیسی (ام آر آی) :در اسکن ام آرآی از میدان مغناطیسی و انرژی پالس‌های رادیویی برای تولید تصاویر بدن استفاده می‌شود. در حین عکس بر داری ماده‌ی حاجب تزریق می‌شود تا عصب اپتیک و سایر اجزای مغز در تصاویر دیده شوند. انجام ام آر آی برای تشخیص محل دقیق آسیب دیدگی مغز ضروری است . وجود آسیب دیدگی عصب و مغز نشان دهنده بالا بودن ریسک ابتلا به بیماری ام اس است. انجام ام آرآی می‌تواند احتمال وجود سایر علل از دست دادن بینایی مانند تومور را رد کند.
  • آزمایش خون: انجام آزمایش خون برای بررسی وجود آنتی‌بادی‌های مخصوص این عارضه درخواست می‌شود  افرادی  که مشکوک التهاب عصب چشم هستند باید آزمایش خون بدهند تا پزشک بتواند به طور قطع وجود این بیماری را تایید کند.
  • توموگرافی انسجامی نوری (OTG)این تست ضخامت لایه‌های رشته ای عصب شبکیه را اندازه می‌کند. در صورتی که بیمار دچار التهاب عصب چشم باشد از ضخامت این رشته های عصبی کاسته می‌‌شود.
  • ارزیابی پتانسیل برانگیخته بینایی: در این تست بیمار مقابل یک صفحه مانیتور می‌نشیند که الگویی از یک طرح برجسته شطرنج نشان داده می‌شود. پزشک تعدادی سیم و الکترود را به سر بیمار متصل می‌کند تا بتواند پاسخ های مغز برای شبیه سازی وضعیت بینایی را ثبت کند. این نوع تست می‌تواند جریان هدایت عصبی که ناشی از آسیب دیدگی عصب اپتیک است را نشان می‌دهد.

پزشک از بیمار می‌خواهد دو تا چهار هفته بعد از شروع علائم برای معاینه مجدد به مطب او مراجعه کند تا بتواند نوریت اپتیک را تایید کند.

درمان بیماری التهاب عصب چشم


معمولا بیماری فوریت اپتیک به صورت خود به خود بهبود می‌یابد. در برخی موارد پزشک برای کاهش التهاب عصب چشم داروهای استروئیدی عبارتند از افزایش وزن تغییرات خلق و خو در معده ،تهوع و استفراغ و بی‌خوابی . معمولا استروئید درمانی به صورت وریدی انجام می‌شود. استروئید درمانی وریدی می‌تواند سرعت بهبود بینایی را افزایش دهد اما تاثیری بر میزان بهبود بیماری ندارد. از دارو‌های استروئیدی برای کاهش ریسک ابتلا به ام اس یا کاهش سرعت پیشرفت آن استفاده می‌شود در صورتی که مصرف داروهای استروئیدی کمکی به بیمار نکند و بیماری او بهبود نیابد از روشی که تعویض پلاسما نام دارد برای بهبود بینایی بیمار استفاده می‌شود. هنوز تحقیقات نتوانسته است کارآمد بودن تعویض پلاسما در درمان بیماری التهاب عصب چشم را تایید کند.

پیشگیری از ام اس 

افرادی که دچار التهاب عصب بینایی هستند در اسکن ام آر آی از مغز آنها دو یا چند ضایعه دیده می‌شود که مصرف داروهایی که اینترفرون بتا نام دارند می‌تواند از ابتلا به بیماری ام اس پیشگیری کند یا روند ابتلا به آن و پیشرفت بیماری را کند نماید. از داروهای قابل تزریق برای درمان افرادی استفاده می‌شود که بیشتر در معرض بیماری های ام اس قرار دارند .برخی از عوارض جانبی این داروها عبارتند از :افسردگی ، التهاب محل تزریق، علائم و نشانه‌های شبیه آنفولانزا.

دوران بهبود

اکثر افراد طی مدت 12 ماه پس از التهاب عصب چشم می‌توانند بینایی خود را به دست بیاورند. افرادی که دچار نوریت ‌اپتیک عود کننده هستند بیشتر در معرض در معرض خطر ابتلا به بیماری ام اس قرار دارند. این عارضه می‌تواند حتی در افرادی که دارای بیماری زمینه ای نیستند نیز رخ دهد. اما بیمارانی که دچار بیماری ام اس یا سندرم دویک هستند مدت بیشتری طول می‌کشد تا به طور کامل بهبود یابند.

آمادگی برای مراجعه به پزشک


در صورتی که افراد دچار علائم و نشانه های نوریت اپیک شده باشد باید برای تشخیص و درمان بیماری چشم به متخصص چشم پزشک مراجعه کند در بخش زیر اطلاعاتی را در اختیار شما قرار می‌دهیم که به آمادگی برای مراجعه به پزشک کمک می‌کند.

قبل از مراجعه به پزشک چه باید کرد ؟ 

قبل از آنکه بیمار به مطب پزشک مراجعه کند باید فهرستی از موارد زیر را تهیه کند:

  • علائم و نشانه های بیماری به ویژه اختلالات بینایی
  • اطلاعات شخصی کلیدی از قبیل تنش های عصبی اخیر ،تغییرات مهم زندگی ، و سابقه پزشکی فردی و خانوادگی از قبیل عفونت های عود کننده و سایر بیماری‌های احتمالی
  • انواع دارو‌ها ویتامین ها و سایر مکمل‌های که مصرف می‌کند.
  • سوالاتی که قرار است از پزشک بپرسد.

در صورت امکان به همراه یکی از اعضای خانواده با دوستان خود به مطب پزشک مراجعه کند تا در صورت لزوم بتواند اطلاعات لازم را در اختیار پزشک قرار دهند.

افراد مبتلا به عصب چشم باید سوالات زیر را از پزشک بپرسند :

  • علت بروز این عارضه و علائم آن چیست؟
  • آیا علل احتمالی دیگری نیز وجود دارد؟
  • برای تائید این عارضه انجام چه آزمایشاتی ضروری است؟
  • روش‌های درمانی پیشنهادی کدام‌اند؟
  • عوارض احتمالی داروهایی که پزشک تجویز می‌کند شامل چه مواردی است؟
  • چه مدت طول می‌کشد تا وضعیت بینایی بهبود یابد؟
  • آیا التهاب عصب چشم می‌تواند ریسک ابتلا به ام اس را افزایش دهد؟
  • اگر پاسخ این سوال مثبت است چه کارهایی می‌توان برای پیشگیری از این عارضه انجام داد؟
  • آیا احتمال وجود سایر بیماری ها مطرح است؟
  • چگونه می‌توان به بهترین روش به کنترل این بیماری ها پرداخت؟
  • آیا پزشک می‌تواند بروشور یا سایر مطالب چاپ شده را در اختیار بیمار قرار دهد که اطلاعات کاملی را در خصوص بیماری اش به او ارائه دهد؟
  • پزشک مراجعه به کدام وب سایت را پیشنهاد می‌دهد؟

بیمار باید از پزشک چه انتظاراتی داشته باشد ؟ 

احتمالا پزشک از بیمار سوالات متعددی می‌پرسد که در بخش زیر به این سوالات اشاره می‌کنیم :

  • چگونه علائم و نشانه هایی که دارد را توصیف می‌کند؟
  • بینایی او چه مقدار کاهش یافته است؟
  • آیا از میزان وضوح رنگ ها کاسته شده است؟
  • آیا با گذر زمان علائم او تغییر کرده است؟
  • آیا چیزی باعث بهبود یا بد تر شدن علائم او شده است؟
  • آیا به لحاظ حرکت و هماهنگی اعضای بدن یا بی حسی و ضعف دست ها و پاها دچار مشکل شده اس ؟