آیا سکته مغزی خوب میشود؟ درمان اورژانسی سکته مغزی

تصویر شاخص درمان اورژانسی سکته مغزی

پاسخ به این سوال که آیا بیمار سکته مغزی خوب می شود یا خیر کاملا وابسته به نوع سکته و شدت آن است. تشخیص سکته و تماس فوری با اورژانس اولین راه درمان و پیشگیری از عوارض جدی آن است. اما فوریت های اورژانسی که در ساعات اولیه بعد از سکته مغزی انجام می شود در جلوگیری از آسیب مغز و اندام های حیاتی بدن بسیار سرنوشت ساز است.

 اهداف درمان در ساعات اولیه سکته مغزی چیست؟

  • تثبیت وضعیت و علائم حیاتی بیمار: با کنترل کردن تنفس، فشار خون، عملکرد قلب، خونریزی، توانایی بلع و سایر علائم بالینی.
  • تشخیص نوع و محل سکته: بلافاصله پس از رساندن فرد به بیمارستان، از بیمار یک اسکن مغزی (معمولاً سی تی اسکن) گرفته می شود. این اسکن می‌ تواند نوع سکته را مشخص کند (انسدادی یا خونریزی دهنده). در سی تی اسکن، محل وقوع سکته در مغز مشخص می شود. این یافته ‌ها به تیم پزشکی کمک می کند تا بهترین روش درمان اورژانسی سکته مغزی را متناسب با بیمار انتخاب کنند. آزمایش های خون هم برای بررسی و ارزیابی بیشتر وضعیت بیمار انجام می شوند.
  • انجام درمان ‌های اورژانسی و نجات جان بیمار: نوع درمان اورژانسی سکته مغزی به علت و نوع سکته بستگی دارد که در ادامه توضیح خواهیم داد.

هدف از درمان اورژانسی جلوگیری از لخته شدن و کاهش فشار است

درمان ‌های اورژانسی سکته ی مغزی چیست؟

برای اینکه بدانیم آیا بیمار سکته مغزی خوب می شود یا خیر، ارزیابی دقیق بیمار و تسریع در شروع روند درمان برای ریکاوری و بهبودی بهتر بیمار حیاتی است. هرچه زمان بیشتری را از دست دهید، سلول های مغزی بیشتری از بین می روند و مغز بیشتر آسیب می بیند. بنابراین به محض این که متوجه علائم سکته شدید با ۱۱۵ تماس بگیرید. درمان اورژانسی سکته مغزی به نوع سکته و این که کدام بخش از مغز آسیب دیده، بستگی دارد. ما در درمان هر نوعی از سکته هدف خاصی را در پیش می گیریم. مثلا هدف در درمان سکته‌ انسدادی یا ایسکمیک، برطرف کردن انسداد و برقراری مجدد جریان خون است اما در درمان سکته‌ خونریزی دهنده یا هموراژیک، هدف کنترل خونریزی هست.

برای آگاهی بیشتر حوزه انواع خونریزی مغزی، مقاله خونریزی مغزی و لخته شدن خون در سر را مطالعه نمایید.

درمان سکته انسدادی یا ایسکمیک

از آنجا که در این نوع از سکته، عروق مغزی به دلایل مختلف مسدود می شوند، اولین هدف در درمان اورژانسی سکته مغزی، باز کردن مسیر عروق خونی و رسیدن مجدد خون به بافت مغز است تا از آسیب بیشتر جلوگیری شود. روش های درمانی زیاد و مشابهی  برای برطرف کردن انسداد و گرفتگی عروق وجود دارد. در حقیقت سکته انسدادی اگر از نوع خفیف و گذرا باشد، با دارو درمانی غالبا سکته مغزی خوب می شود و احتیاج به جراحی نیست.

درمان های اورژانسی سکته انسدادی:

درمان های اورژانسی سکته مغزی انسدادی به دو دسته دارودرمانی که روش غیر تهاجمی است و دسته دوم که روش تهاجمی و شامل جراحی است، تقسیم می شود.

دارودرمانی مرحله اول درمان اورژانسی سکته مغزی است

روش غیر تهاجمی:

  • دارودرمانی: یکی از مهمترین بخش های درمان اورژانسی، دارو درمانی است تا فرد را زنده نگه دارد. نقش اصلی این داروها جلوگیری از تشکیل لخته‌های خونی و از بین بردن این لخته‌ها، پایین آوردن فشار خون و کاهش میزان کلسترول است.
    • داروهای حل کننده‌ لخته خون: داروهای حل‌کننده‌ لخته خون می توانند انسداد را برطرف کنند و مسیر رگ را باز کنند. این کار باعث کاهش صدمات بیشتر مغزی می شود.
    • داروهایی مثل فعال کننده پلاسمینوژن بافتی یا tPA (Tissue plasminogen activator)، به عنوان درمان کننده ‌های طلایی برای لحظات اولیه سکته ایسکمی هست که به فرد تزریق می شود. این دارو می ‌تواند شریان‌ های مسدود شده را در برخی از بیماران مبتلا به سکته ایسکمیک باز کند. همچنین شدت سکته را کاهش داده و برخی از عوارض آن را معکوس کند. البته نمی ‌توان برای تمام بیمارانی که به سکته انسدادی یا ایسکمیک دچار شده اند از این دارو استفاده کرد.
    • اگر درمان دارویی در ۳-۴ ساعت اول پس از شروع علائم آغاز شود، می تواند به سرعت لخته‌ خون موجود در عروق را حل کرده و مسیر رگ را باز کند. مطالعات نشان داده، افرادی که داروی tPA را در همان ساعات اولیه دریافت می کنند، کمتر دچار ناتوانی و صدمات مغزی می شوند و احتمال اینکه بیمار سکته مغزی خوب شود زیاد است.
    • داروهای ضد انعقاد خون (Anticoagulant): این داروها میتوانند از تشکیل لخته خون و بزرگ شدن لخته خون‌ های موجود جلوگیری ‌کنند، به همین دلیل از این داروها برای جلوگیری از ایجاد سکته مغزی و یا برای درمان اورژانسی سکته انسدادی و TIA یا حمله‌ ایسکمی زودگذر استفاده می کنند. یکی از شایع‌ترین داروهای ضد ‌انعقادی هم وارفاین است. داروهای ضد انعقادی و ضد پلاکتی باید در ۲۴-۴۸ ساعت پس از شروع علائم سکته استفاده شوند.
  • داروهای ضد پلاکتی (antiplatelet): پلاکت ها با چسبیدن به یکدیگر باعث ایجاد لخته‌ خون می شوند و عاملی هستند که وقتی انگشتتان را می برید با ایجاد لخته‌ خون در ناحیه‌ زخم جلوی خونریزی بیشتر را می گیرند. این داروها از به هم چسبیدن پلاکت‌ های خون جلوگیری کرده و باعث می شوند که لخته شدن خون کمتر و سخت‌تر اتفاق افتد. از این داروها برای درمان اورژانسی سکته‌ انسدادی و یا جلوگیری از خطر سکته‌ بعدی استفاده می شود. یکی از شایع‌ترین داروهای ضد پلاکتی، آسپرین است که می تواند با توجه به شرایط بیمار یکی از اولین اقدامات درمانی در برابر صدمات سکته باشد. این دارو معمولا اولین خط دفاعی در برابر آسیب و عوارض سکته است.
  • داروهای استاتین (Statins): این داروها سطح بالای کلسترول خون را کاهش می دهند و باعث کم شدن خطر بروز سکته‌ بعدی می شوند. داروهای استاتین از تولید آنزیمی که باعث تبدیل کلسترول به پلاک چربی (ماده‌ ای چسبناک و چرب که در درون دیواره‌ عروق رسوب می کند و سکته‌ قلبی و مغزی ایجاد می کند) می شود، جلوگیری می کنند.
  • داروهای تنظیم فشار خون: فشارخون بالا می تواند پلاک ‌های چربی را که داخل عروق چسبیدند و رسوب کردند، از دیواره های رگ کنده و جدا کند. این کار باعث می شود پلاک ‌های چربی آزادانه در خون حرکت کرده و در عروق باریک بدن مثل مویرگ ‌های مغزی و قلبی گیر افتند و مسیر عبور خون را مسدود کنند. بنابراین این داروها با کاهش و کنترل فشار خون می توانند از بروز مجدد سکته جلوگیری کنند.

روش تهاجمی:

  • خارج کردن لخته خون (ترومبکتومی)

در این روش، پزشک یک لوله نازک به داخل یکی از شریان ‌های بزرگ بیمار مثل شریان ران (از محل کشاله‌ ران) وارد می کند و آن را به سمت عروق خونی مغز هدایت می کند. در واقع این روش تهاجمی برای اطمینان از اینکه با سرعت بیشتری بیمار سکته مغزی خوب می شود و خطر آسیب به اندام های حیاتی کمتر می شود، انجام می گیرد. سپس به وسیله یک دستگاه، لخته‌ خون را از درون رگ بیرون می کشد تا جریان خون به حالت طبیعی خودش برگردد. این روش نیز در صورتی که بین ۶-۲۴ ساعت اولیه انجام شود، می تواند موفقیت آمیز باشد. ترومبکتومی می تواند جان افراد را نجات دهد و ناتوانی بعد از سکته را کم کند. این روش امروزه پایه درمان بسیاری از بیماران مبتلا به سکته انسدادی یا ایسکمیک هست.

روش تهاجمی ترومبکتومی برای درمان سکته مغزی

  • استنت گذاری

با مشخص شدن جای دقیق رگ مسدود شده و محل وجود لخته یا پلاک چربی، می توان با گذاشتن یک استنت (یک لوله فلزی یا پلاستیکی) مسیر رگ را باز کرد.

  • جراحی

اگر هیچکدام از روش‌ ها موثر و کافی نباشند ممکن است عمل جراحی انجام شود. در جراحی ممکن است برای باز کردن عروق از کاتتر (لوله نازک) استفاده شود و در مواردی که لخته خون خیلی بزرگ باشد جراح مجبور به باز کردن عروق شود. در صورت ورم کردن مغز هم انجام عمل جراحی برای از بین بردن تورم و کاهش احتمال خونریزی مجدد در سکته‌ های هموراژیک یا خونریزی دهنده ضروری است.

استفاده از روش استنت گذاری برای گرفتگی عروق

درمان سکته خونریزی دهنده یا هموراژیک

سکته مغزی هموراژیک که در نتیجه خونریزی و پارگی عروق به ‌وجود می آید، خطر بسیار جدی دارد و آن را با داروهای فعال‌کننده پلاسمینوژن بافتی (tPA) نمی توان درمان کرد. این نوع از سکته دوران نقاهت طولانی‌تری نسبت به سکته انسدادی یا ایسکمیک دارد.

در درمان این نوع سکته هم روش ‌های مختلفی وجود دارد مثل:

دارودرمانی

  • داروهای لخته ‌کننده‌ خون: بر خلاف سکته انسدادی یا ایسکمیک که در آن به فرد داروهای ضد لخته شدن خون داده می شود، در این نوع سکته از داروهایی که منجر به لخته شدن خون می شوند استفاده می شود تا با لخته کردن خون، خونریزی را متوقف کنند. در نتیجه هر نوع رقیق کننده ‌ای که در خون باشد، کاهش پیدا می کند.
  • داروهای کاهنده‌ فشار خون: این داروها باعث کاهش میزان خونریزی، کاهش خطر تشنج و کاهش میزان انقباض عروق می شوند. با استفاده از آن ها خونریزی کمتر شده و احتمال خطر و آسیب مغزی کاهش پیدا میکند.

کویلینگ  (Coiling)

در این روش، جراح یک لوله‌ طویل و باریک را در محل خونریزی یا درون ناحیه ‌ای که عروق ضعیفی دارد قرار می دهد. سپس با یک وسیله مارپیچی بخشی از دیواره رگ که ضعیف است و به بیرون برجسته شده را پر می کند. به این ترتیب خونریزی در آن ناحیه قطع می شود.

استفاده از روش تهاجمی کویلینگ برای درمان سکته

گیره بستن یا کلمپ (Clamping)

با استفاده از عکس‌ برداری های مغزی می توان آنوریسم‌ های عروقی (آنوریسم به حالتی گفته می شود که دیواره قسمتی از رگ ضعیف شده و به سمت بیرون برجسته شود، این نواحی مستعد پارگی هستند) که هنوز خونریزی نکرده اند یا خونریزی آن بند آمده را مشاهده کرد. برای جلوگیری از خونریزی مجدد، جراح و متخصص مغز و اعصاب ممکن است با استفاده از گیره هایی بسیار کوچک به نام کلمپ، محل آنوریسم را ببندد. بدین ترتیب آن بخش از آنورسیم بسته شده و احتمال خونریزی مجدد و سکته کاهش پیدا می کند.

جراحی

در مورد این نوع از سکته، پزشک تشخیص می دهد که آیا واقعا نیاز به جراحی هست یا نه. اگر جراح مشاهده کند که آنوریسم پاره شده، ممکن است آن رگ را جراحی کرده و برای جلوگیری از خونریزی آن را ببندد. حتی ممکن است در سکته های شدید، برای کاهش فشار داخل مغزی، نیاز باشد بخشی از جمجمه برداشته شود (کرانیوتومی). به طور کلی هدف از انجام جراحی موارد زیر است:

  1. کنترل خونریزی در مغز
  2. ترمیم عروق آسیب دیده
  3. کم کردن فشار داخل مغز

پیشگیری بعضی از عوارض سکته مغزی:

برای بهبودی بیشتر بعد از سکته و اطمینان از اینکه عوارض سکته مغزی سریعتر خوب شود، لازم است یکسری اقدامات هنگامی که بیمار در بیمارستان بستری است صورت گیرد:

راه رفتن به کمک پرستاربعد از سکته برای جلوگیری از عوارض سکته

  • درصورتی که بیمار نتواند از تخت بلند شود و راه برود، باید از لخته شدن خون (ترومبوز عروق عمقی) در پاهای بیمار جلوگیری شود تا خطر بروز مجدد سکته کاهش پیدا کند (اینکار را میتوان با شلوارهای بادی فشاری انجام داد). به محض آن که بیمار مقداری توانایی حرکت کردن را پیدا کرد باید با کمک فرد دیگری، سعی کند بنشیند، بایستد و کم کم راه برود.
  • اگر بیمار قادر به تکان خوردن نیست و یا هوشیاری لازم را ندارد باید به طور مداوم وضعیتش را در تخت تغییر داد و از تشک مواج برقی استفاده کرد تا از ایجاد زخم بستر جلوگیری شود.
  • در این بیماران ضعف عضلات و مشکلات تعادلی ممکن است فرد را مستعد افتادن کند. بهتر است که در ابتدا با کمک فرد دیگری راه برود و یا از عصا یا واکر استفاده کند.
  • پیش از این که بیمار بتواند چیزی بخورد باید آزمایش بلع را توسط پرستار انجام دهد تا اطمینان حاصل شود که عضلاتی که عمل بلع و قورت دادن غذا را انجام می دهند به اندازه‌ کافی قوی هستند. این کار باعث می شود تا مطمئن شوید خوردن غذا باعث خفگی بیمار سکته مغزی نمی شود.

اهمیت توانبخشی بعد از سکته مغزی

اهمیت توانبخشی بعد از سکته

شروع به موقع توانبخشی و تاثیر تمرینات ورزشی بعد از سکته مغزی در یک محیط حرفه ‌ای می ‌تواند از بروز سایر عوارض بعد از سکته مثل تشنج، زخم بستر، آسپیراسیون، عفونت و حتی بروز سکته مجدد جلوگیری کند. هدف اصلی توانبخشی پس از سکته مغزی بهبود کیفیت زندگی فرد و بازیابی سلامت فرد از طریق ریکاوری عصبی و عملکردی با تمرینات مناسب و تکنیک‌ های پیشرفته است. اغلب در ۳ ماه اول بعد از سکته نشانه‌ های قابل توجهی از بهبودی در فعالیت ‌های روزمره فرد مشاهده می شود. در صورتی که توانبخشی زود، منظم و مداوم انجام شود، می توان اکثر عوارض عصبی ناشی از سکته را کاهش داد. در مقاله تمرین برای درمان سکته مغزی می توانید بطور تخصصی مشخصات یک برنامه تمرینی خوب و عمومی برای بیمار بعد از سکته مغزی را بدانید.

برای درمان سکته مغزی می توانید به مطب جراح و متخصص مغز و اعصاب دکتر حمیدرضا رخصت یزدی مراجعه کنید.

تلفن تماس و رزرو نوبت ۰۲۱۶۶۹۲۸۳۴۰

واتساپ ۰۹۰۲۶۶۹۲۸۸۸

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟

۰ / ۵. ۰