میگرن و سردردهای میگرنی:علت،علائم،عوارض و درمان

تمام افراد به سردرد مبتلا می‌شوند. اما بر خلاف تصور عموم، میگرن فقط یک سردرد شدید نیست. میگرن مجموعه‌ای از علائم عصبی ناتوان کننده است که معمولا شامل درد شدید تکرار شونده در یک طرف سر می‌باشد. در یک سوم از حملات میگرنی، سردرد در هر دو طرف سر ایجاد می‌شود. حملات میگرنی بین 4 تا 72 ساعت طول می‌کشند و معمولا با یکی از نشانه‌های زیر همراه هستند: مشکل بینایی، تهوع، استفراغ، گیجی، حساسیت شدید به صدا، نور، بو و هرگونه تماس، سوزش و بی حسی در دو طرف صورت. البته، افراد با یکدیگر متفاوت هستند وعلائم و گاهی حملات نیز در افراد مختلف، متفاوت است.

میگرن یک مشکل رایج است که در هر 5 زن، یک نفر و در هر 15 مرد، یک نفر به آن مبتلا هستند. میگرن معمولا از اوایل میانسالی شروع می‌شود. اگر دچار علائم شدید میگرن، مانند سردردهای شدید و استفراغ هستید، باید به متخصص اعصاب مراجعه کنید.
داروهای مسکن مانند پاراستامول یا ایبوپروفن برای کاهش درد موثر هستند. اما مراقب باشید که بیش از حد داروهای مسکن مصرف نکنید زیرا مصرف بیش از حد مسکن در بلند مدت باعث سخت‌تر شدن درمان می‌شود. برای کسب آگاهی درباره‌ی تشخیص میگرن و درمان آن و یا رزرو نوبت می‌توانید با متخصص مغز و اعصاب تماس حاصل کنید.

علل


علت اصلی ایجاد میگرن شناخته شده نیست اما اعتقاد بر این است که فعالیت غیرطبیعی مغز بر سیگنال‌های عصبی، مواد شیمیایی و رگ‌های خونی مغز تاثیر گذاشته و باعث میگرن می‌شود. علت ایجاد چنین تغییری در عملکرد مغز مشخص نیست اما احتمالا ژن‌های فرد باعث می‌شوند که برخی از محرک‌‌های خاص باعث ایجاد میگرن در فرد شوند.

محرک‌های میگرن


محرک‌هایی که باعث ایجاد میگرن می‌شوند شامل محرک‌های هورمونی، احساسی، فیزیکی، غذایی، محیطی و دارویی هستند.

تغییرات هورمونی

برخی از زنان در روزهای نزدیک عادت ماهانه به میگرن مبتلا می شوند زیرا در این زمان سطح هورمون‌هایی مانند استروژن تغییر می‌کند.

میگرن‌هایی که در اثر تغییرات هورمونی ایجاد شوند معمولا از دو روز قبل از شروع عادت ماهانه تا سه روز بعد از اتمام عادت ماهانه ادامه خواهند داشت.                    

محرک‌های احساسی

محرک‌های فیزیکی

  • خوب نخوابیدن
  • کار شیفتی
  • قرارگیری بدن در وضعیت نامناسب
  • تنش گردن و شانه
  • تغییر ریتم کاری بدن در اثر سفرهای هوایی طولانی مدت
  • پایین بودن قند خون (هیپوگلیسمی)

محرک‌های غذایی

  • حذف، تاخیر یا بی نظمی در وعده‌های غذایی
  • کم آبی
  • الکل
  • تیامین که به عنوان یک ماده افزودنی به مواد غذایی اضافه می‌شود.
  • محصولات کافئین‌دار مانند چای و قهوه
  • برخی غذاهای خاص مانند شکلات، مرکبات و پنیر

محرک‌های محیطی

  • نور زیاد
  • صفحات چشمک زن، مانند صفحه تلویزیون و کامپیوتر
  • سیگار کشیدن (یا قرارگیری در اتاق‌های دارای دود)
  • صداهای بلند
  • تغییرات آب و هوا، مانند تغییر میزان رطوبت هوا یا قرارگیری در هوای خیلی سرد
  • بوهای تند

داروها

  • برخی از داروهای خواب آور
  • قرص‌های ترکیبی ضد بارداری                                    

علائم


علائم میگرن ممکن است کمی قبل از شروع سردرد، دقیقا قبل از شروع سردرد، در حین سردرد و یا بعد از سردرد شروع شوند. هرچند تمام میگرن‌ها شبیه یکدیگر نیستند اما علائم رایج میگرن عبارتند از:

  • درد متوسط تا شدید در یک طرف سر.
  • درد شدید، ضربه ای و همراه با سوزش.
  • تشدید درد در هنگام انجام فعالیت فیزیکی و افزایش فشار.
  • عدم توانایی انجام فعالیت‌های روزمره به علت وجود درد.
  • احساس ناخوشی و استفراغ.
  • افزایش حساسیت به نور و صدا، که با دراز کشیدن در یک محل تاریک و آرام این احساس کاهش می‌یابد.
  • برخی از افراد علائمی مانند تعریق، افزایش دمای بدن، درد معده و اسهال نیز دارند.

میگرن‌های همراه با اورا

در اکثر افراد مبتلا به میگرن، اوراها نقش یک هشدار دهنده را دارند که به آنها می‌گویند سردرد به زودی آغاز می‌شود. اما در بسیاری از افراد اوراها وجود ندارند. اوراها در حقیقت اختلالات ادراکی هستند. برخی از این اختلالات عبارتند:

  • افکار یا تجربیات گیج کننده.
  • مشاهده نورهای عجیب و غریب، درخشان و یا چشمک زن.
  • مشاهده خطوط زیگزاگی در مسیر دید.
  • وجود نقاط کور یا خالی در مسیر دید.
  • احساس سوزن سوزن شدن دست‌ها و پاها.
  • مشکل در صحبت کردن.
  • سفتی شانه‌ها، گردن یا اندام‌ها.
  • احساس بوهای نامطبوع.
  • مشاهده‌ی اشیای غیر واقعی، مانند ردیفی از اشیای شفاف.

علائم خطرناک

اگر افراد مبتلا به میگرن دچار علائم غیر طبیعی و نگران کننده‌ شدند باید به پزشک مراجعه کنند و از اینکه به میگرن مبتلا هستند ناراحت نباشند. اگر بیمار قبلا علائم زیر را نداشته، باید وجود چنین علائمی را جدی بگیرد. این علائم عبارتند از:

تشخیص


درمان مناسب میگرن مستلزم تشخیص صحیح بیماری است. برای تشخیص صحیح، پزشک ابتدا سوالاتی در مورد سابقه سردرد از بیمار می‌پرسد. توصیف کامل علائم و ویژگی‌های بیماری برای تشخیص صحیح بیماری لازم است.

آزمایش‌های عصبی

هدف از آزمایش‌های عصبی، کشف و از بین بردن آن دسته از بیماری‌های مغز یا اعصاب است که باعث سردرد و میگرن می‌شوند. اکثر سردردها خوش خیم هستند. هدف از انجام برخی از آزمایش‌ها، یافتن اختلالات ساختاری یا فیزیکی مغز که باعث سردرد می‌شوند است. این اختلالات عبارتند از:

  • تومور
  • آبسه مغزی (عفونت مغز)
  • هموراژی (خونریزی مغزی)
  • مننژیت ویروسی یا باکتریایی (عفونت یا التهاب غشاء اطراف مغز و نخاع)
  • افزایش فشار درون جمجمه‌ای
  • هیدروسفالی (تولید غیر طبیعی مایع در مغز)
  • بیماری عفونی مغز مانند مننژیت یا بیماری لایم
  • آنسفالیت (التهاب و تورم مغز)
  • لخته‌ خون
  • ضربه به سر
  • انسداد یا بیماری سینوس‌ها
  • اختلالات رگهای خونی
  • آسیب‌های مغزی 

آزمایش‌های فیزیکی

پس از ارزیابی سوابق پزشکی بیمار، پزشک بیمار را کاملا معاینه می‌کند. پزشک به دنبال یافتن علائم و نشانه‌هایی که باعث سردرد می‌شوند است. این علائم عبارتند از:

  • تب یا هرگونه اختلال در تنفس، ضربان قلب، یا فشار خون
  • عفونت
  • حالت تهوع و استفراغ
  • اغتشاش ذهنی
  • تشنج
  • کاهش سطح هوشیاری
  • عدم تعادل و احساس افتادن
  • گیجی 

آزمایش‌های دیگر

برای یافتن علت سردرد یا میگرن، انجام آزمایش‌های دیگری نیز نیاز است. این آزمایش‌ها عبارتند از:

  • سی تی اسکن: در سی تی اسکن، با استفاده از کامپیوتر و اشعه ایکس، تصاویری مقطعی تهیه می‌شود. اگر بیمار هر روز، یا تقریبا هر روز به سردرد مبتلا شود، برای تشخیص مشکل، پزشک سی تی اسکن سر برای او تجویز می‌کند.
  • ام آر آی: ام آر آی بدون استفاده از اشعه ایکس، تصاویر یا عکس‌هایی بسیار شفاف از مغز تهیه می‌کند. اگر بیمار هر روز، یا تقریبا هر روز به سردرد مبتلا شود، برای تشخیص مشکل، پزشک سی تی اسکن سر برای او تجویز می‌کند.
  • عکس رادیوگرافی از سینوس‌ها: هرچند سی تی اسکن و ام آر آی جزئیات بیشتری را نسبت به عکس رادیوگرافی نشان می‌دهند اما اگر پزشک به وجود مشکلی در سینوس‌ها شک کند، عکس رادیوگرافی را برای بیمار تجویز می‌کند.
  • الکتروسفالوگرام: الکتروسفالوگرام یک آزمایش استاندارد برای تشخیص علت سردرد نیست اما اگر پزشک احتمال وجود تشنج بدهد، الکتروسفالوگرام را برای بیمار تجویز می‌کند.

درمان میگرن


هیچ روش درمانی منحصر به فردی برای میگرن وجود ندارد. هدف از درمان میگرن، جلوگیری از حملات شدید و کاهش علائم میگرن است. ایجاد برخی تغییرات در سبک زندگی باعث کاهش ابتلا به میگرن خواهد شد. این تغییرات عبارتند از:

اگر تغییرات بالا باعث کاهش علائم یا تعداد دفعات میگرن شد، سپس از درمان‌هایی برای اجتناب از رویارویی با محرک‌ها، کنترل علائم، و استفاده از دارو استفاده می‌شود.

داروهای میگرن

داروهای مختلفی برای میگرن وجود دارد که عبارتند از:

داروهای مسکن

داروهای مسکن باید قبل از شروع درد میگرن مصرف شوند. داروهای مسکنی که بدون نسخه به فروش می‌رسند عبارتند از:

  • ناپروکسن
  • ایبوپروفن
  • استامینوفن

معمولا دیگر داروهای ضد درد مانند آسپرین با کافئین و استامینوفن، می‌توانند سردرد را متوقف کرده یا درد را کاهش دهند.                                 

داروهای ضد تهوع و استفراغ

ممکن است برای کنترل حالت تهوع و استفراغ از متوکلوپرامید استفاده شود. برای میگرن‌های شدید یا میگرن‌هایی که با داروهای پیشخوانی درمان نمی‌شوند، آگونیست‌های سروتونین، مانند سوماتریپتان نیز تجویز می‌‌شوند. برای کاهش علائم میگرن از مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین و داروهای ضد افسردگی مانند تری سایکلیک استفاده می‌شود.

جراحی

در دهه اخیر، روش‌های جدیدی برای درمان میگرن ابداع شده است. ثابت شده است که تزریق بوتولينوم توكسين (بوتاکس) و فشارزدایی شاخه‌های حسی برون جمجمه‌ای اعصاب سه شاخه و رشته‌های عصبی مهره‌های گردنی با جراحی باعث کاهش یا رفع علائم میگرن در بیمارانی که به دارو جواب نداده‌اند، می‌شود.

داروهای پیشگیری کننده

پیشگیری از میگرن با اجتناب از محرک‌های میگرن شروع می‌شود. هدف اصلی از پیشگیری، کاهش دفعات، درد و طول زمان سردردهای میگرنی و افزایش تاثیر دیگر داروها است. چندین روش برای جلوگیری از میگرن وجود دارد که از تغییر رژیم غذایی و ورزش تا داروهای تجویزی متغیر هستند. این روش‌های درمانی عبارتند از:

  • تجویز داروهای بلاک کننده بتا
  • داروهای ضد انعقادی
  • داروهای ضد افسردگی
  • گاباپنتین
  • بوتولينوم توكسين A (بوتاکس)
  • داروهای گیاهی و ویتامین‌هایی مانند کانابیس، کوآنزیم Q10، بابونه، سیترات منیزیم، ریبوفلاوین (ویتامین ب 2)، ویتامین ب 12، ملاتونین
  • ورزش، خواب و فعالیت جنسی