علت و درمان بی حسی عصب صورت (فلج بل)

فلج بل، که به فلج صورت نیز شناخته می‌شود، فلج یا ضعف شدید عضلات صورت در یک طرف چهره است. اعتقاد بر این است که این فلج در اثر تورم عصبی که عضلات صورت را کنترل می‌کند، اتفاق می‌افتد.

بیماران مبتلا به فلج بل معمولا متوجه می‌شوند که به طور ناگهانی قادر به کنترل عضلات صورت خود، معمولا در یک طرف صورت نیستند. فلج بل باعث افتادگی یک طرف چهره می‌شود؛ این مشکل ممکن است بر تولید بزاق و اشک و حس چشایی نیز تاثیر بگذارد. فرد ممکن است در اول صبح که از خواب بیدار می‌شود فلج بل داشته باشد و متوجه شود که یک طرف چهره حرکت نمی‌کند.

اکثر افرادی که نشانه‌های ناگهانی را تجربه می‌کنند، فکر می‌کنند که سکته کرده‌اند. در حالی که، اگر ضعف و یا فلج تنها روی صورت تاثیر بگذارد، به احتمال زیاد فلج بل می‌باشد. هر ساله حدود 1 نفر از هر 5000 نفر دچار فلج بل می‌شود. این وضعیت نسبتا نادر است. در موارد بسیار نادر، فلج بل می‌تواند هر دو طرف چهره فرد را تحت تاثیر قرار دهد.

فلج بل ضعفی است که عضلات صورت را تحت تاثیر قرار می‌دهد. این بیماری به طور ناگهانی، معمولا در یک طرف چهره ایجاد می‌شود. دلیل آن روشن نیست اما در اغلب موارد احتمالا به علت عفونت ویروسی است. اکثر افراد در طی 2-3 ماه بهبودی کامل پیدا می‌کنند. شروع یک دوره قرص‌های استروئیدی در عرض 72 ساعت اول شانس بهبودی کامل را افزایش می‌دهد. اما این درمان و همچنین تشخیص باید توسط یک متخصص مغز و اعصاب انجام شود، زیرا اکثر مردم نمی‌توانند تشخیص دهند که فلج شدن صورت به دلیل فلج بل یا سکته مغزی است.

برای دریافت مشاوره و کسب اطلاعات بیشتر درباره فلج بل یا بی حسی عصب صورت و روش‌های درمان آن و یا رزرو نوبت می‌توانید با متخصص مغز و اعصابتماس حاصل فرمایید.

دلایل

عصب صورت اغلب عضلات صورت و قسمت‌هایی از گوش را کنترل می‌کند. عصب صورت از طریق یک شکاف باریک در استخوان از مغز به صورت کشیده شده است. اگر عصب چشمی ملتهب شده باشد، در برابر گونه تحت فشار قرار خواهد گرفت یا ممکن است درون شکاف باریک در تنگنا باشد؛ این حالت می‌تواند باعث آسیب به پوشش حفاظتی عصب شود. اگر پوشش حفاظتی عصب آسیب ببیند، سیگنال‌هایی که از مغز به عضلات صورت می‌رسند ممکن است به درستی انتقال نیافته و منجر به ضعف یا فلج عضلات صورت - فلج بل، شوند. دانشمندان از علل دقیق بیماری آگاهی ندارند ولی حتمال می‌دهند که ویروس دلیل این بیماری باشد.

ویروس

کارشناسان معتقدند که این وضعیت توسط یک ویروس، و معمولا ویروس تبخال، که عصب را ملتهب می‌کند، ایجاد می‌شود. ویروس تبخال باعث ایجاد تبخال و تبخال تناسلی نیز می‌گردد. ویروس‌های دیگری نیز به فلج بل مربوط شده اند:

  • ویروس آبله مرغان و شینگل
  • ویروس تبخال و تبخال تناسلی
  • ویروسی که منونوکلئوز را (اپستین-بار) ایجاد می‌کند
  • ویروس سیتومگالو
  • ویروس معده
  • آنفلوانزای B
  • بیماری دست و پا و دهان (ویروس کوکساکی)

عوامل خطر

دلایل دقیق فلج بل و بی حسی صورت یافت نشده‌اند؛ با این حال، ارتباطاتی بین میگرن و ضعف صورت و اندام وجود دارد. برخی مطالعات نشان داده‌اند افرادی که دارای میگرن هستند احتمال بالاتری برای ابتلا به فلج بل دارند.

این وضعیت افراد زیر را بیشتر تحت تاثیر قرار می‌گیرد:

  • افراد 15 تا 60 ساله
  • افراد مبتلا به دیابت یا مشکلات تنفسی فوقانی
  • زنان باردار، بخصوص در سه ماهه سوم
  • زنان که کمتر از یک هفته قبل زایمان کرده‌اند.

فلج بل یا فلج هفتم صورت به طور مساوی بر مردان و زنان تاثیر می‌گذارد.

علائم

اعصاب صورت چشمک زدن، باز و بسته کردن چشم‌ها، لبخند زدن، بزاق، اشک ریختن (تولید اشک) و اخم کردن را کنترل می‌کنند. این اعصاب همچنین به عضلات استپ- استخوانی داخل گوش که در شنوایی دخیل است، متصل هستند. وقتی که عصب صورت به درستی کار نمی‌کند، مانند فلج بل، علائم زیر ممکن است رخ دهد:

  • فلج و ضعف ناگهانی در یک طرف صورت
  • بستن یکی از پلک‌ها دشوار یا غیرممکن خواهد بود.
  • خارش و سوزش چشم، به دلیل عدم پلک زدن و خشک شدن بیش از حد
  • تغییر در میزان اشکی که چشم تولید می‌کند.
  • بخش‌هایی از صورت مانند یک طرف دهان ممکن است دچار افتادگی شود.
  • ترواش آب از یک طرف دهان. میزان بزاق تولید شده تغییر می‌کند.
  • دشواری در بیان احساسات با صورت
  • حس چشایی ممکن است تغییر کند.
  • گوش آسیب دیده ممکن است منجر به حساسیت به صدا (شنوایی بیش از حد) شود. صداها بلندتر به نظر می‌رسند.
  • درد در جلو یا پشت گوش در سمت آسیب دیده
  • سردرد

تشخیص 

بیمار باید علائم مغزی را به زودی با نورولوژیست مطرح کند. متخصص مغز و اعصاب به دنبال یافت شواهدی از مشکلات دیگری خواهد بود که ممکن است باعث فلج صورت باشد، مانند تومور، بیماری لیم یا سکته مغزی. این تشخیص شامل بررسی سر، گردن و گوش بیمار می‌باشد. پزشکان همچنین به دقت عضلات صورت را بررسی می‌کنند و تعیین خواهند کرد که آیا اعصاب دیگری جدا از عصب صورت آسیب دیده اند یا خیر.

اگر تمام علل دیگر کنار گذاشته شدند، متخصص مغز و اعصاب فلج بل و بی حسی صورت را تشخیص می‌دهد. اگر متخصص مغز و اعصاب همچنان مردد باشد، ممکن است بیمار را به یک متخصص ENT  (گوش، حلق و بینی) ارجاع دهد. متخصص بیمار را معاینه خواهد کرد و همچنین ممکن است آزمایشات زیر را تجویز نماید:

  • الکترومیوگرافی :(EMG) الکترودهایی روی صورت بیمار قرار می‌گیرند. یک دستگاه فعالیت الکتریکی اعصاب و ماهیچه‌ها در پاسخ به تحریک اندازه‌گیری می‌کند. این تست می‌تواند میزان آسیب عصبی و همچنین موقعیت آن را تعیین کند.
  • ام آر ای، سی تی اسکن و یا اشعه ایکس: این آزمایشات در تعیین اینکه آیا مشکلات اساسی دیگر مانند عفونت باکتریایی، شکستگی جمجمه یا تومور باعث ایجاد علائم هستند یا خیر، مناسب هستند.

درمان 

اکثر افراد طی 1-2 ماه از فلج بل بهبودی می‌یابند، مخصوصا افرادی که هنوز در درجاتی از حرکت در عضلات صورت دارند.

درمان با هورمونی به نام پردنیزولون می‌تواند روند بهبودی را تسریع کند. مطالعه‌ای نشان داده است که اگر پردنیزولون در مدت 72 ساعت پس از شروع فلج بل استفاده شود، به طور قابل توجهی شدت و بروز علامت در 12 ماه کاهش می‌دهد.

پردنیزولون

این استروئید باعث کاهش التهاب می‌شود که به تسریع بهبودی عصب آسیب دیده کمک می‌کند. پردنیزولون از انتشار موادی که موجب التهاب در بدن می‌شوند مانند پروستاگلاندین‌ها و لوکوترین‌ها جلوگیری می‌کند.

بیماران دارو را به صورت خوراکی (از دهان)، و معمولا دو قرص در روز، به مدت 10 روز مصرف می‌کنند.

مرطوب کننده چشم

اگر بیمار به درستی پلک نزند، چشم مداوم باز می‌ماند و اشک‌ها تبخیر می‌شوند. برخی از بیماران کاهش تولید اشک را تجربه خواهند کرد. هر دو مشکل ممکن است خطر آسیب یا عفونت چشم را افزایش دهند.

پزشک ممکن است اشک مصنوعی در قالب قطره‌های چشم و همچنین پماد تجویز کند. قطره‌های چشم معمولا در طول ساعات بیداری مصرف می‌گردند، در حالی که پماد قبل از خوابیدن استفاده می شود.

جراحی

بیمارانی که نمی‌توانند در هنگام خواب چشم خود را به درستی ببندند، باید از نوار جراحی برای بستن آن استفاده کنند.

ضد ویروس

در برخی موارد، ضد ویروسی مانند آیسکلوویر ممکن است در کنار پردنیزولون مصرف شود. با این حال، شواهد مبنی بر مفید بودن آنها ضعیف است.

مراقبت خانگی

  • تمرینات صورت: زمانی که عصب صورت شروع به بهبودی می‌کند، محکم کردن و آزاد کردن عضلات صورت می‌تواند آنها را تقویت کند.
  • مراقبت از دندان: اگر احساس کم یا هیچ احساسی در دهان وجود نداشته باشد، غذا به آسانی در دهان تجمع می‌یابد و منجر به پوسیدگی یا بیماری لثه می‌گردد. مسواک زدن و نخ دندان کشیدن می‌تواند به جلوگیری از این مشکل کمک کند.
  • مشکل در غذا خوردن: اگر در بلعیدن مشکل وجود داشته باشد، فرد باید غذا را به خوبی جویده و آهسته غذا بخورد. انتخاب غذاهای نرم مانند ماست نیز می تواند کمک کننده باشد.
  • مسکن OTC: برای کاهش هرگونه درد از مسکن OTC استفاده کنید.