سردرد ناشی از سینوزیت(سینوسی)؛ علت، علائم و درمان

سینوس‌ها فضاهای کوچک حاوی هوا در جمجمه هستند که در پشت بینی، چشم‌ها و گونه‌ها یافت می‌شوند. این حفره‌ها به طرف بینی باز شده و موکوز خود را تخلیه کرده و هوا به‌خوبی در آن‌ها جریان پیدا می‌کند.

اگر غشای لوله‌ها و مجاری متصل‌کننده‌ی سینوس‌ها به پشت بینی ملتهب شود، ممکن است سینوس‌ها نتوانند به‌خوبی خود را تخلیه کرده و فشار درون آن‌ها افزایش می‌یابد. التهاب و تورم در غشای خود سینوس هم می‌تواند منجر به افزایش ترشح موکوز و مایعات دیگر شود. این افزایش مایعات به همراه عدم توانایی تخلیه‌ی آن‌ها سبب افزایش فشار در درون حفره‌ی سینوس شده و باعث سردردهای سینوسی می‌شود. واژه‌ی سینوزیت برای توصیه التهاب سینوس‌ها به کار می‌رود. بهترین راه برای جلوگیری و رهایی از سردردهای سینوسی، درمان التهاب سینوس‌هاست. درصورتی‌که این درد به دلیل آلرژی ایجاد شده باشد می‌توان از داروهای آلرژی و اسپری‌های بینی مخصوص برای درمان آن استفاده کرد. پزشک شما ممکن است آنتی‌بیوتیک یا کورتیکواستروئید تجویز کند. تغییر در سبک زندگی مثل استفاده از مرطوب‌کننده‌ی هوا و یا شستشوی مجاری بینی با آب‌نمک نیز می‌تواند مؤثر باشد.

سردردهای سینوسی ازجمله سردردهایی هستند که شیوع کمی داشته و به دلیل التهاب سینوس‌ها (سینوزیت) ایجاد می‌شوند. این سردردها به شکل یک درد مبهم و ضربان دار در بخش فوقانی صورت احساس می‌شوند. بسیاری از افراد فکر می‌کنند به سردردهای سینوسی مبتلا هستند درحالی‌که در اصل، سردرد آن‌ها از نوع میگرن یا سردردهای تنشی است.
درصورتی‌که به سردردهای شدید مبتلا هستید و نمی‌توانید با استفاده از مسکن‌های بدون نسخه آن را کنترل کنید، مهم است که به متخصص اعصاب مراجعه کنید. به‌خصوص در مواردی که این سردرد یک هفته و یا بیشتر طول می‌کشد پزشک می‌تواند به‌خوبی علت آن را تشخیص دهد. اگر روش‌های درمانی خانگی و دارویی کمکی نکردند، متخصص اعصاب ممکن است برای تخلیه‌ی سینوس‌های شما، انجام عمل جراحی را پیشنهاد دهد. جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت با متخصص مغز و اعصاب  تماس بگیرید.

علل


سردردهای سینوسی ممکن است به دلیل گرفتگی و التهاب سینوس‌ها ایجاد شود که به آن سینوزیت می‌گویند. سینوزیت به دوصورت حاد و مزمن می باشند. که به نوبه‌ی خود در اثر عفونت‌های تنفسی مانند سرماخوردگی یا آنفولانزا و یا آلرژی‌هایی مانند تب یونجه ایجاد می‌شود.

سینوس‌های سالم به موکوز اجازه‌ی تخلیه شدن و به هوا اجازه‌ی جریان یافتن در کل حفره را می‌دهند. زمانی که سینوس ملتهب می‌شود، مجرای تخلیه‌ی آن بسته شده و موکوز نمی‌تواند از آن خارج شود. زمانی که سینوس‌ها بسته می‌شوند، محل خوبی را برای رشد باکتری، ویروس و قارچ‌ها فراهم می‌کنند. باوجوداینکه سرماخوردگی معمولاً مقصر اصلی این عارضه است، سینوزیت ممکن است در اثر هر عاملی که باعث جلوگیری از تخلیه‌ی آن شود ایجاد گردد.

عوامل خطر


  • سابقه‌ی آلرژی، مخصوصاً تب یونجه و آسم
  • پلیپ‌های بینی و تورم در مجاری بینی، خارهای استخوانی بینی، تومور در بینی یا صورت، انحراف تیغه‌ی بینی یا کام شکاف دار
  • رفتن به ارتفاعات زیاد
  • شنا غواصی مکرر

علائم


سردرد سینوزیتی نوعی سردرد است که به‌صورت یک درد ضربان دار و ممتد در صورت (در اطراف چشم‌ها، گونه‌ها و پیشانی) احساس می‌شود. این درد معمولاً در یک طرف صورت مشاهده می‌شود. این درد معمولاً به هنگام صبح شدیدترین حالت خود را داشته و تا بعدازظهر از شدت آن کاسته می‌شود. این سردرد معمولاً زمانی که فرد سر خود را حرکت داده، آن را به طرف پایین خم کرده و یا تحت تغییرات شدید دمایی قرار می‌گیرد (مثل رفتن از یک اتاق گرم به هوای سرد بیرون از خانه) تشدید می‌شود. این درد می‌تواند به دندان‌ها، فک فوقانی و دیگر نقاط صورت نیز منتشر شود.

صورت بیمار ممکن است نسبت به لمس حساس بوده و متورم شده باشد. همچنین ممکن است علائم دیگر سینوزیت مثل خارج شدن موکوز زرد و سبز از بینی و تب نیز در فرد دیده شوند.

علائم سردرد سینوسی ممکن است بسیار شبیه به میگرن و سردردهای تنشی باشند بنابراین تشخیص نوع سردرد بیمار کار دشواری خواهد بود. البته سردردهای سینوسی معمولاً همراه با دیگر علائم سینوزیت مثل تب و خارج شدن موکوز از بینی ظاهر می‌شوند. عموماً اگر فردی به درد صورت و سردرد مبتلا باشد ولی دیگر علائم سینوزیت در وی دیده نشوند، احتمال ابتلا به میگرن و سردردهای تنشی بیشتر خواهد بود.

تشخیص


پزشک برای تشخیص سردرد سینوسی از میگرن و سردردهای تنشی، سؤالاتی را از شما خواهد پرسید. اگر شما اخیراً به سرماخوردگی و آلرژی مبتلا شده‌اید و یا شاهد علائم سینوزیت بوده‌اید، این اطلاعات می‌تواند به پزشک شما در انجام تشخیص کمک کند.

پزشک به داخل بینی بیمار نگاه کرده و به دنبال گرفتگی یا خارج شدن مواد از بینی می‌گردد. همچنین پزشک نقاطی را بر روی صورت بیمار فشار داده و عکس‌العمل او را مشاهده می‌کند. ممکن است پزشک نوری را به داخل سینوس‌ها بتاباند و وجود التهاب در این ناحیه را بررسی کند. درصورتی‌که نور به‌خوبی وارد سینوس نشود، احتمال بسته بودن سینوس وجود دارد.

اگر پزشک به سینوزیت مزمن مشکوک شود، ممکن است آزمایشات عکس‌برداری مثل عکس‌برداری با اشعه‌ی ایکس، سی تی اسکن و یا اسکن MRI را برای بیمار تجویز کند. درصورتی‌که پزشک به ایجاد سینوزیت در اثر آلرژی مشکوک شود، لازم است بیمار یک آزمایش آلرژی انجام دهد.

درمان


اهداف درمان برای سردردهای سینوسی، دوجانبه می‌باشند. اولین قدم، کاهش التهاب سینوس‌ها و کمک به تخلیه‌ی آن‌هاست. زمانی که تخلیه انجام شده و فشار کاهش می‌یابد، درد باید تسکین یابد. جنبه‌ی دیگر درمان، احساس راحتی بیمار به هنگام درمان مشکلات اوست. ممکن است پزشک موارد زیر را توصیه کند:

آنتی‌بیوتیک

درصورتی‌که پزشک به وجود عفونت‌های باکتریایی مشکوک باشد، برای بیمار آنتی‌بیوتیک تجویز می‌کند. برای درمان سینوزیت شدید، ممکن است بیمار بین 10 تا 14 روز آنتی‌بیوتیک مصرف کند. درمان سینوزیت مزمن زمان بیشتری لازم داشته و معمولاً بین 3 تا 4 هفته طول می‌کشد.

کورتیکواستروئیدهای بینی

این اسپری‌های تجویز شده توسط پزشک، التهاب بینی را کاهش داده و از عطسه‌های مکرر، خارش و آبریزش جلوگیری می‌کنند. این اسپری‌ها برای از بین بردن علائم عارضه، کارایی بسیار بالایی دارند بااین‌حال ممکن است از زمان شروع مصرف آن‌ها تا زمانی که بیمار آثار مثبت دارو را مشاهده می‌کند، بین چندین روز تا یک هفته زمان لازم باشد.

  • بکلومتازون (Beconase)
  • فلوتیکازون (Flonase)
  • مومتازون (nasonex)
  • تریامسینولون (Nasacort)

آنتی هیستامین‌ها

آنتی هیستامین‌ها به هر دو شکل خوراکی و اسپری بینی وجود داشته و انواع بدون نسخه و همچنین تجویزی آن‌ها موجود است که می‌توان از آن‌ها برای درمان آلرژی استفاده کرد. آنتی‌هیستامین‌های بدون نسخه، اثر کوتاه‌مدت‌تری داشته و علائم متوسط تا خفیف را تسکین می‌دهند. تمامی این داروها، از ترشح هیستامین در بدن جلوگیری می‌کنند.

آنتی‌هیستامین‌های بدون نسخه شامل دیفن هیدرامین (Benadryl)، کلرفنیرامین (chlor-trimeton) و کلماستین (tavist) می‌باشند. این آنتی هیستامین‌ها قدیمی بوده و خواب آور می‌باشند. فکسوفنادرین (allerga)، ستینزین (Zyrtec) و لوراتادین (Claritin) ازجمله آنتی‌هیستامین‌های جدید بوده که مانند قبل خواب آلودگی ایجاد نمی‌کنند.

داروهای دکونژستان (ضد احتقان)

بسیاری از انواع دکونژستان‌های بدون نسخه، به شکل قرص و اسپری بینی موجودند. این داروها معمولاً همراه با آنتی‌هیستامین‌ها مصرف می‌شوند.

دکونژستان های خوراکی و اسپری شامل سودافد، آستیفد، آفرین و نئوسینفرین می‌باشند. برخی از دکونژستان‌ها ممکن است حاوی سودوافدرین باشند که فشار خون را افزایش می‌دهد. افراد مبتلا به فشار خون و یا پروستات بزرگ شده نباید از داروهای حاوی سودوافدرین استفاده کنند. از استفاده‌ی اسپری‌های دکونژستان به مدت بیش از 3 روز متوالی خودداری کنید مگر اینکه این کار توسط پزشک تجویز شده باشد. این کار می‌تواند باعث گرفتگی بیشتر شود. درصورتی‌که به آمفیزم و یا برونشیت مزمن مبتلا هستید، از این داروها استفاده نکنید.

عمل جراحی

برای سینوزیت مزمن که پاسخ مناسبی نسبت به داروها نشان نمی‌دهد، پزشک ممکن است انجام عمل جراحی آندوسکوپی سینوس را توصیه کند. این عمل با هدف برداشتن پلیپ‌ها و خارهای استخوانی انجام می‌شود. برخی از پزشکان نیز توصیه می‌کنند که عمل گشاد کردن ورودی سینوس انجام شود. یک روش جدید با نام رینوپلاستی بالنی نیز وجود دارد که در طی آن، یک بالن را وارد حفره‌ی سینوس کرده و سپس آن را باد می‌کنند.

درمان خانگی


اگر بیمار علائم خفیفی دارد، می‌توانید او را به‌صورت زیر در خانه تحت درمان قرار دهید:

  • استراحت و نوشیدن مقادیر زیاد مایعات
  • استفاده از مسکن‌های بدون نسخه مانند پاراستامول یا ایبوپروفن
  • نگه داشتن یک حوله‌ی گرم بر روی سینوس‌های آسیب دیده به مدت چند دقیقه و چند بار تکرار این کار در روز
  • استفاده از مرطوب‌کننده‌ی هوا و اسپری بینی آب‌نمک برای رفع گرفتگی