تکان خوردن مغز یا کانکاشن چه عوارضی به همراه خواهد داشت؟

به ضربه یا تکان مغزی در اصطلاح پزشکی کانکاشن مغزی گفته می‌شود که می‌تواند بر عملکرد مغز شما اثر بگذارد. اثرات ان معمولاً موقتی است و می‌تواند شامل مواردی همچون: سردرد، اختلال در تمرکز، حافظه، تعادل و هماهنگی فرد باشد. ممکن است فرد به تکان مغزی مبتلا شده باشد اما از ان آگاهی نداشته باشد. کانکاشن مغزی معمولاً در اثر ضربه به سر ایجاد می‌شود. تکان شدید سر و گردن و همچنین بالاتنه نیز می‌تواند منجر به تکان مغزی شود. در ورزش‌های پربرخورد مانند فوتبال نیز تکان مغزی شایع است. این ضربه‌ها بر عملکرد مغز تأثیر می‌گذارند، معمولاً برای یک دوره کوتاه‌مدت اتفاق می‌افتند و فرد دچار علائم و نشانه‌های کانکاشن مغزی می‌شود. ضربه‌مغزی می‌تواند به خونریزی مغز یا بافت‌های اطراف ان منجر شود. خونریزی مغزی می‌تواند زندگی فرد را به خطر بیندازد. به همین دلیل شخصی که دچار ضربه‌مغزی می‌شود باید در ساعات اولیه پس از حادثه تحت نظر قرار گرفته شود، اگر علائم و نشانه‌های او بدتر شدند، باید تحت مراقبت‌های اورژانسی قرار بگیرد. بیشتر افراد معمولاً پس از ضربه‌مغزی به طور کامل بهبود می‌یابند.

علائم و نشانه‌های ضربه‌مغزی ممکن است تا ساعت‌ها یا روزهای پس از ضربه ظاهر نشوند. متخصص مغز و اعصاب در گام اول بیمار را بررسی کرده تا اطمینان حاصل کند او دچار آسیب‌دیدگی شدید مغزی یا آسیبی که زندگی بیمار را تهدید می‌کند، نشده باشد، سپس به ارزیابی شدت آسیب و ضربه‌مغزی می‌پردازد. پزشک علائم و نشانه‌های بیمار را ارزیابی می‌کند، سابقه پزشکی او را بررسی کرده و یک معاینه بالینی عصبی انجام می‌دهد. استراحت در تختخواب، مصرف مایعات و مسکن‌های خفیف مانند استامینوفن ممکن است تجویز شود. پیگیری و معاینات بعدی بسیار مهم است، زیرا برخی از مشکلات ظریف ناشی از ضربه‌مغزی (اختلال حافظه، تغییرات شخصیتی  و تغییر در توانایی شناختی) ممکن است در زمان آسیب‌دیدگی ظاهر نشوند.
شما می‌توانید برای کسب اطلاعات بیشتر درباره تکان خوردگی مغز یا رزرو وقت تشخیص و درمان با متخصص مغز و اعصاب تماس بگیرید.

دلیل تکان خوردن مغز


مغز قوامی مشابه ژله دارد. مغز به کمک مایع مغزی – نخاعی موجود در جمجمه، از فشار و ضربه‌های احتمالی روزمره در امان می‌ماند. تکان شدید سر، گردن و بالاتنه می‌تواند منجر به لیز خوردن مغز به سمت جلو یا عقب (در مقابل دیواره داخلی جمجمه) شود. شتاب ناگهانی یا توقف سریع سر در حوادثی نظر تصادف خودرو یا تکان‌های شدید سر نیز می‌تواند به تکان یا ضربه‌مغزی منجر شود.

عوامل زمینه‌ساز خطر


برخی از فعالیت‌ها و یا عوامل می‌توانند خطر ضربه‌مغزی را افزایش دهند، برخی از آن‌ها عبارت‌اند از:
• افتادن و سقوط، به‌ویژه در کودکان نوپا و سالخوردگان
• شرکت در ورزش‌های پرخطر و پربرخورد مانند فوتبال، هاکی، راگبی، بوکس و دیگر ورزش‌های مبارزه‌ای
• شرکت در ورزش‌های پرخطر بدون تجهیزات ایمنی و نظارت مناسب
• تصادف با وسایل موتوری و خودروها
• تصادف عابر پیاده یا دوچرخه‌سوارها
• سربازانی که درگیر جنگ هستند.
• داشتن سابقه ضربه شدید مغزی

علائم


علائم و نشانه‌های ضربه‌مغزی می‌تواند خفیف باشد و ممکن است فوراً ظاهر نشوند. علائم ممکن است روزها، هفته‌ها یا حتی بیشتر طول بکشد. ضرب‌دیدگی سر کودکان بسیار شایع است. اما تشخیص تکان مغزی در نوزادان و کودکان نوپا می‌تواند دشوار باشد، زیرا آن‌ها نمی‌توانند احساسشان را به‌راحتی توصیف کنند. ممکن است گریه نوزاد یا کودک نوپا متوقف نشود، بی‌قرار باشد، غذا یا شیر خود را نخورد.
علائم و نشانه‌های کانکاشن مغزی ممکن است شامل موارد زیر باشد:
سردرد یا احساس فشار در سر
• از دست دادن هوشیاری به صورت موقت
• سردرگمی یا احساس بودن در مه
آمنزیا (فراموشی) در خصوص مکان و زمان حادثه
سرگیجه
زنگ زدن گوش 
• حالت تهوع
• استفراغ
بیان کلمات نامربوط و نابجا 
• تأخیر در پاسخ به سؤالات
• مات ماندن یا خیره شدن
• خستگی
ممکن است برخی بیماران سریعاً علائم مختصری را تجربه کنند، اما ممکن است برخی از بیماران با چند ساعت یا چند روز تأخیر دچار علائم شوند، مانند:
اختلال در تمرکز و حافظه 
• تحریک پذیری و سایر تغییرات شخصیتی 
• حساسیت به نور و سروصدا
• اختلالات خواب
• ناسازگاری روانی و افسردگی 
• اختلال در حس بویایی و چشایی

تشخیص


برای تشخیص ضربه‌مغزی، پزشک یک معاینه بالینی انجام خواهد داد و در خصوص نحوه آسیب‌دیدگی بیمار سؤالاتی خواهد پرسید. احتمالاً بیمار تحت معاینات عصبی از قبیل: نحوه دید، تعادل، هماهنگی و رفلکس بدن قرار می‌گیرد. همچنین ممکن است پزشک حافظه و فرایند تفکر بیمار را ارزیابی کند. در برخی موارد، ممکن است ازمایشات تصویربرداری از مغز مانند سی تی اسکن  یا ام آر آی (MRI) درخواست شود. اسکن مغز می‌تواند وجود خونریزی یا التهاب در مغز و همچنین شکستگی جمجمه را نشان دهد.

روش‌های درمان تکان مغزی


استراحت مناسب‌ترین راه‌کار درمانی برای بیمار است تا بدین‌وسیله مغز فرصت ترمیم و بهبودی خود را به دست آورد. پزشک توصیه خواهد کرد که بیمار از فعالیت‌های فیزیکی و ذهنی دور بماند، تا زمانی که شرایط او بهبود یابد. این بدان معنی است که بیمار باید از انجام فعالیت‌هایی که باعث افزایش علائم او می‌شود، مانند فعالیت‌های بدنی، ورزش و یا حرکات شدید بدنی، اجتناب ورزد. چنین فعالیت‌هایی ممکن است علائم بیمار را تحریک کند. این استراحت همچنین شامل محدود کردن فعالیت‌هایی می‌شود که نیاز به تفکر و فعالیت ذهنی دارند، مانند: بازی‌های ویدئویی، تماشای تلویزیون، تحصیل در مدرسه، خواندن، نوشتن و یا استفاده از کامپیوتر، این فعالیت‌ها ممکن است باعث بدتر شدن علائم یا تحریک آن‌ها شود. در طول دوره بهبودی ممکن است پزشک توصیه کند، زمان رفتن به مدرسه یا محل کار بیمار کوتاه‌تر گردد. در طول روز بیمار باید استراحت داشته باشد و یا حجم کار و تکالیف مدرسه او باید کاهش یابد تا بیمار بهبودی لازم را به دست آورد. همان‌طور که علائم بیمار بهبود می‌یابد، ممکن است به تدریج فعالیت‌ها افزایش یابد مانند تفکر، انجام تکالیف مدرسه و یا فعالیت‌های مربوط به محل کار و یا افزایش زمان مدرسه و کار بیمار. پزشک زمان بازگشت به فعالیت‌های سبک فیزیکی را به بیمار اعلام خواهد کرد. گاهی اوقات قبل از اینکه علائم به طور کامل از بین رفته باشند، به بیمار اجازه انجام فعالیت‌های بدنی سبک - مانند دوچرخه ثابت یا پیاده‌روی – داده می‌شود، به شرطی که علائم و نشانه‌های بیمار بدتر نشود.
درنهایت، هنگامی که تمام علائم و نشانه‌های ضربه‌مغزی برطرف شدند، بیمار و پزشک می‌توانند در مورد زمان و نحوه برگشت به فعالیت‌های ورزشی برنامه‌ریزی کنند. شروع زودهنگام فعالیت ورزشی می‌تواند خطر ابتلا به ضربه‌مغزی دوم و آسیب‌دیدگی بیشتر مغز را افزایش دهد.
برای سردرد، می‌توانید از مسکن‌هایی مانند استامینوفن استفاده کنید. از مصرف دیگر داروهای ضد درد مانند ایبوپروفن و یا آسپرین خودداری کنید، زیرا این داروها ممکن است خطر خونریزی را افزایش دهند.

پیشگیری


برخی از اقدامات و راهنمایی‌ها می‌تواند خطر تکان مغزی و آسیب‌دیدگی سر را برطرف و یا کاهش دهد. برخی از آن‌ها عبارت‌اند از:
• استفاده از ابزارهای محافظ در ورزش و سایر فعالیت‌های تفریحی. اطمینان حاصل کنید که تجهیزات ورزشی مناسب است، به‌خوبی نگهداری می‌شوند و به درستی پوشیده می‌شوند. قوانین بازی را دنبال کنید و روحیه ورزشکاری خود را تقویت کنید. هنگام دوچرخه‌سواری، استفاده از موتورسیکلت، اسنوبرد و یا فعالیت‌های تفریحی دیگر - که ممکن است در آن‌ها سر با آسیب‌دیدگی مواجه شود- از کلاه ایمنی استفاده کنید.
• بستن کمربند ایمنی. استفاده از کمربند ایمنی در تصادفات جاده‌ای تا حد زیادی می‌تواند خطر آسیب‌دیدگی‌های مغزی را کاهش دهد.
• امن ساختن محیط خانه. خانه را به‌خوبی روشن نگه‌دارید. اشیایی که ممکن است باعث سقوط و افتادن افراد شود را بر روی زمین قرار ندهید، افتادن و لیز خوردن در خانه یکی از موارد شایع تکان مغزی محسوب می‌شود.
• حفاظت از کودکان. برای کمک به کاهش خطر آسیب‌دیدگی سر کودکان، راه‌پله‌ها را مسدود کرده و برای پنجره‌ها محافظ نصب کنید.
• ورزش منظم. ورزش منظم برای تقویت عضلات پا و بهبود تعادل بدن مفید است.
• آموزش دیگران در خصوص کانکاشن یا تکان مغزی. با آموزش دادن مربیان، ورزشکاران، والدین و دیگران در مورد ضربه‌مغزی می‌توان سطح آگاهی افراد را افزایش داد. مربیان و والدین نیز می‌توانند روحیه ورزش‌کاری و پرهیز از مشاجرات را در افراد افزایش دهند.